نقد کهن الگویی منظومه کردی مم و زین

منظومه ها و داستان های عامه برخاسته از لایه های ژرف ناخودآگاه جمعی بشر هستند و محمل مناسبی را برای نمود انگاره های کهن الگویی فراهم می آورند. منظومه ها و داستان های قوم کرد هم همانند منظومه های سایر اقوام و فرهنگ های دیگر، دو لایه رو ساخت و ژرف ساخت دارند؛ از این روی قابلیت آن را دارند تا از دیدگاه های گوناگون، از جمله نقد کهن الگویی بررسی شوند. این نوشتار می کوشد تا منظومه «مم و زین»، یکی از منظومه های داستانی کردی را به شیوه توصیفی-تحلیلی بکاود و از منظر نقد کهن الگویی یونگ بررسی کند. یافته ها نشان می دهند که افزون بر مضامین غنایی و حماسی، خیر و شر یکی از بن مایه های برجسته در این منظومه کردی است. این بن مایه، بستری برای نمود انگاره های کهن الگویی در بافت روایی منظومه فراهم کرده است. کهن الگوهای نمود یافته در این منظومه عبارتند از: قهرمان، سایه، پیر خرد، آنیما و... که در رویارویی نیروهای خیر و شر، کهن الگوی قهرمان ظهور می یابد تا چالش های ضد قهرمان را برطرف سازد. از آنجا که در اغلب تقابل ها، نیروی خیر در منظومه کردی پیروز است، قهرمان در تقابل با چالش هایش یاریگران و راهنمایانی دارد. در این منظومه، شخصیت ضدقهرمان در کهن الگوی سایه نمود جلوه می کند و قهرمان هم با کمک کهن الگوی پیرخرد و یا با کمک کهن الگوی پرسونا آزمون ها را یکی پس دیگری پشت سر می گذارد.

کلیدواژه ها:

نقد کهن الگویی ، یونگ ، منظومه های کردی ، مم و زین