تحلیل فقهی حق استیلاد در نظام حقوقی اسلام با تاکید بر منابع قرآنی و روایی

حق استیلاد یکی از موضوعات مهم در نظام حقوقی اسلام است که تاثیر عمیقی بر بنیان خانواده و حقوق زوجین دارد. در نظام فقه اسلامی، فرزندآوری نه به عنوان مقتضای ذات نکاح بلکه به عنوان مقتضای اطلاق آن محسوب می شود. برخی از فقیهان بر این باورند که اشتراط عدم استیلاد در عقد نکاح صحیح بوده و موجب بطلان عقد نمی شود اما برخی دیگر این شرط را مخالف اطلاق عقد دانسته و اعتبار آن را محل تردید می دانند. بررسی دیدگاه های مختلف فقهی نشان می دهد که فرزندآوری از حقوق مشترک زوجین است و طرفین باید در این خصوص توافق داشته باشند. در این پژوهش با رویکردی توصیفی و تحلیلی مبانی فقهی و حقوقی حق استیلاد در نظام حقوقی اسلام مورد بررسی قرار گرفته است. با تحلیل آیات قرآن، روایات و دیدگاه های فقهی، مشخص می شود که فرزندآوری علاوه بر اینکه موجب تقویت بنیان خانواده می شود، در تعالیم اسلامی نیز مورد تاکید قرار گرفته است. همچنین، روش های جلوگیری از بارداری و تاثیرات شرعی و اجتماعی آن ارزیابی شده و معیارهای فقهی در پذیرش یا رد این شرط تحلیل گردیده است. نتایج تحقیق نشان می دهد که شرط عدم استیلاد از منظر فقه اسلامی در صورتی که موجب اخلال در اهداف بنیادین نکاح نشود معتبر است. با این حال برخی روش های دائمی جلوگیری از بارداری که موجب عقیم شدن فرد می شوند از دیدگاه شرعی محل اشکال بوده و ممکن است تعارضی با اصول اسلامی داشته باشند. از سوی دیگر طبق قاعده نفی عسر و حرج زوجه می تواند در شرایط دشوار الزام زوج به فرزندآوری را درخواست نماید. این پژوهش بر ضرورت توجه به اصول فقهی و اخلاقی در تنظیم شروط ضمن عقد نکاح تاکید دارد تا تعادل میان حقوق فردی زوجین و مصالح اجتماعی حفظ شود.

کلیدواژه ها:

حق استیلاد ، باروری ، ناباروری ، شرط ناباروری ، حقوق خانواده ، شروط ضمن عقد ازدواج ، فرزندآوری ، نفی عسر و حرج