تغییرپذیری اثر شاخص های فشار، حالت و پاسخ بر سلامت آینده آبخیزهای کشور

پژوهش حاضر به پیش بینی تاثیر شاخص های فشار، حالت و پاسخ بر سلامت حوزه های آبخیز رده سوم کشور انجام شد. برای این منظور ابتدا بیش از ۵۲۰ معیار مختلف مرتبط با شاخص های فشار، حالت و پاسخ از عوامل محیطی، اقلیمی و انسانی شناسایی و برای حدود ۶۴۰ آبخیز جمع آوری شد، سپس به دلیل همبستگی بین متغیرها، با آزمون تورم واریانس داده ها کاهش و شاخص های نهایی در دسته های ایستا و پویا تعریف شدند. برای ارزیابی وضعیت آینده، شاخص های پویا بر اساس داده های زمانی سال های ۲۰۳۳، ۲۰۴۳ و ۲۰۵۳ پیش بینی شدند و اثر شاخص بر سلامت آبخیز تحلیل شد. نتایج نشان داد که نقش شاخص پاسخ در تاثیر بر سلامت سامانه به طور قابل توجهی در طول زمان افزایش یافته است؛ به طوری که در سال ۲۰۳۳ اثر آن حدود ۲۰.۶۱ درصد، در ۲۰۴۳ بیش از ۵۰.۶۱ درصد و در ۲۰۵۳ نزدیک به ۹۴.۶۰ درصد بر سلامت تاثیر دارد. اثر شاخص فشار نوسانی پیش بینی شده است به نحوی که در سال ۲۰۴۳ کمترین تاثیر (حدود ۱۹ درصد) و در سال های دیگر نزدیک به ۲۰ درصد است. شاخص حالت نیز اثرگذاری پایداری در حدود ۱۸ تا ۱۹ درصد دارد. یافته های این بررسی بر ضرورت اندیشه بلندمدت اقدامات مدیریتی در حوزه های آبخیز کشور تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

پیشبینی سلامت ، آبخیز ، رویکرد مفهومی PSR ، مدل سازی پویا ، مدیریت جامع آبخیز ، ۲۰۴۳