چارچوبی برای حکمرانی داده محور در کشاورزی و محیط زیست با بهره گیری از هوش مصنوعی ملاحظات اخلاقی و زیست محیطی

با گسترش کاربرد هوش مصنوعی در حوزه کشاورزی و مدیریت منابع طبیعی نیاز فزاینده ای به تدوین چارچوب های حکمرانی مبتنی بر داده شکل گرفته است. در این راستا پژوهش حاضر با بهره گیری از مرور نظام مند متون علمی چارچوبی پیشنهادی برای حکمرانی داده محور در کشاورزی و محیط زیست ارائه می دهد که ملاحظات اخلاقی مانند عدالت الگوریتمی، حریم خصوصی و پاسخگویی و زیست محیطی (همچون پایداری، منابع مصرف انرژی و ردپای کربنی) فناوری های هوش مصنوعی را در نظر می گیرد. یافته ها نشان می دهد استفاده از فناوری هایی چون کشاورزی دقیق، کلان داده، حسگرهای زیستی و یادگیری ماشین ظرفیت های چشمگیری برای بهینه سازی بهره برداری از منابع طبیعی دارند؛ با این حال بدون حکمرانی اخلاق محور، ممکن است به تشدید نابرابری های اجتماعی، وابستگی فناورانه و آسیب های زیست محیطی منجر شوند. چارچوب پیشنهادی متشکل از پنج بعد اصلی است: شفافیت الگوریتمی، عدالت بین نسلی، حفاظت داده، شمول اجتماعی و ارزیابی چرخه عمر زیست محیطی فناوری های هوش مصنوعی. این چارچوب با بهره گیری از تحلیل سیاست های جاری در اسناد جهانی و مطالعات موردی از کشورهایی چون هند، هلند و چین، قابلیت انطباق بومی نیز دارد. در نهایت پژوهش حاضر بر اهمیت تدوین مقررات فراگیر و مشارکتی، توانمندسازی ذی نفعان محلی و توسعه مدل های مسئولانه هوش مصنوعی تاکید دارد و ابزارهای پیاده سازی چون ارزیابی تاثیر اخلاقی، استانداردهای شفاف سازی داده و مشارکت چندجانبه را معرفی می کند.

کلیدواژه ها:

اخلاق الگوریتمی ، توسعه پایدار ، حکمرانی داده محور ، کشاورزی پایدار ، محیط زیست ، هوش مصنوعی