بررسی پیامدهای مواجهه همزمان با عوامل ارگونومیک و خطرات ایمنی بر بروز اختلالات اسکلتی عضلانی و حوادث شغلی با روش ارزیابی میدانی: مطالعه موردی صنایع معدنی استان خراسان جنوبی

صنعت معدن همواره به عنوان یکی از پرخطرترین فعالیت های شغلی شناخته می شود و کارگران معدن به طور همزمان در معرض طیف وسیعی از خطرات ارگونومیک و ایمنی قرار دارند. با وجود گستردگی تحقیقات در این زمینه، مطالعات اندکی به بررسی همزمان و تعاملی این دو دسته عوامل بر پیامدهای سلامت شغلی پرداخته اند. از آنجا که مواجهه همزمان با این عوامل ممکن است اثرات همافزایی بر بروز اختلالات اسکلتی عضلانی و حوادث شغلی داشته باشد، شناخت دقیق این ارتباط برای تدوین مداخلات موثر ضروری است. هدف پژوهش حاضر بررسی پیامدهای مواجهه همزمان با عوامل ارگونومیک و خطرات ایمنی بر بروز اختلالات اسکلتی عضلانی و حوادث شغلی در صنایع معدنی استان خراسان جنوبی بود. این پژوهش به روش توصیفی- تحلیلی با طرح مقطعی و با استفاده از پرسشنامه ترکیبی شامل پرسشنامه استاندارد نوردیک و چک لیست عوامل خطر بر روی ۳۸۷ نفر از کارگران معادن استان خراسان جنوبی اجرا شد. شیوع کلی اختلالات اسکلتی عضلانی ۸۱/۱ درصد و شیوع حوادث شغلی ۳۳/۷ درصد گزارش شد که بیشترین فراوانی اختلالات مربوط به ناحیه کمر (۵۶/۸ درصد) و بیشترین حوادث مربوط به جابجایی و حمل اشیاء (۴۳/۹ درصد) بود. ارتباط معنی داری بین تعداد عوامل خطر همزمان ارگونومیک و ایمنی و بروز هر دو پیامد مشاهده شد (۰/۰۵). مواجهه همزمان با سه عامل خطر یا بیشتر نسبت شانس بروز اختلالات اسکلتی عضلانی را به میزان ۳/۲ برابر (فاصله اطمینان ۹۵% ۱/۹ - ۵/۴) و نسبت شانس بروز حوادث شغلی را به میزان ۲/۷ برابر (فاصله اطمینان ۹۵% ۱/۶ - ۴/۸) در مقایسه با مواجهه با کمتر از سه عامل خطر افزایش داد. یافته های این پژوهش تایید می کند که مواجهه همزمان با عوامل ارگونومیک و خطرات ایمنی اثر همافزایی بر پیامدهای سلامت شغلی دارد و بررسی مجزای این عوامل تصویر واقعی از وضعیت مواجهه کارگران معدن را ترسیم نمی کند. بنابراین رویکرد یکپارچه در ارزیابی ریسک و اولویت بندی مداخلات برای مشاغل پرخطر به ویژه اپراتورهای ماشین آلات سنگین و کارگران استخراج ضروری است. طراحی مجدد وظایف با رویکرد خودکارسازی و کمک کاری و همچنین کنترل همزمان عوامل خطر متعدد می تواند نقش موثری در کاهش اختلالات اسکلتی عضلانی و حوادث شغلی در صنایع معدنی ایفا کند.

کلیدواژه ها:

عوامل ارگونومیک ، خطرات ایمنی ، اختلالات اسکلتی عضلانی ، حوادث شغلی ، صنایع معدنی خراسان جنوبی