ارزیابی تنوع ژنتیکی پنبه بر اساس صفات مورفولوژیکی-زراعی و عملکردی تحت شرایط نرمال و تنش خشکی

به منظور بررسی تنوع ژنتیکی پنبه بر اساس صفات مورفولوژیکی زراعی و عملکردی تحت شرایط نرمال و تنش خشکی آزمایشی به صورت اسپلیت پلات در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با ۳ تکرار در ایرانشهر انجام شد که در آن تنش خشکی به عنوان فاکتور اصلی و در سه سطح شامل نرمال، تنش خشکی در ۲۰ روز پس از کاشت و تنش خشکی در مرحله گل دادن و رشد غوزه ها و ارقام به عنوان فاکتور فرعی در ده سطح شامل ارقام ارمغان، ورامین، تابان، حکمت، ساحل، مهر بختگان، خرداد، گلستان و سپید مورد بررسی قرار گرفتند. صفات مورد مطالعه شامل ارتفاع بوته، تعداد غوزه در بوته، وزن غوزه، تعداد دانه در غوزه، عملکرد وش، عملکرد بیولوژیک، شاخص برداشت و میزان زودرسی بودند. نتایج نشان داد اثرات ساده و اثر متقابل تنش خشکی و رقم برای صفات مورد مطالعه معنی دار است. نتایج همبستگی صفات نشان داد عملکرد وش با ویژگی های ارتفاع بوته، تعداد غوزه در بوته همبستگی مثبت و معنی داری داشت. تجزیه رگرسیون گام به گام نشان داد که در محیط نرمال ویژگی تعداد غوزه در بوته به تنهایی ۷۸ درصد از تغییرات عملکرد را توجیه نمود و در شرایط تنش ویژگی وزن غوزه به تنهایی ۸۶ درصد از تغییرات عملکرد وش را توجیه نمود. نتایج تجزیه علیت نشان داد که در محیط نرمال ویژگی های تعداد غوزه در بوته و تعداد دانه در غوزه و در محیط تنش ویژگی های عملکرد بیولوژیک و شاخص برداشت بیشترین اثر مستقیم مثبت را بر عملکرد داشتند. با بررسی نتایج صفات تعداد غوزه در بوته و تعداد دانه در غوزه ژنوتیپ ها در هر دو بخش مطالعه مشخص گردید که در بین ژنوتیپ های مورد مطالعه ژنوتیپ ارمغان دارای بیشترین تعداد دانه در غوزه و تعداد غوزه در بوته نسبت به ژنوتیپ های دیگر است.

کلیدواژه ها:

تنش ، خشکی ، پنبه ، صفات مورفولوژیکی زراعی ، همبستگی فنوتیپی ، تجزیه خوشه ای