کاربرد محرکهای زیستی در تولید پایدار محصولات باغبانی

کشاورزی پایدار به عنوان یکی از مهمترین رویکردهای توسعه بخش کشاورزی در سالهای اخیر با چالشهایی نظیر کاهش حاصلخیزی خاک، تغییرات اقلیمی، کمبود منابع آب و افزایش تقاضای جهانی برای تولید محصولات سالم و باکیفیت روبه رو شده است. در این میان استفاده از محرکهای زیستی به عنوان یکی از فناوریهای نوین و سازگار با محیط زیست توجه پژوهشگران و تولیدکنندگان محصولات باغبانی را به خود جلب کرده است. محرکهای زیستی شامل طیف گسترده ای از مواد طبیعی و میکروارگانیسمهای مفید نظیر اسیدهای هیومیک و فولویک، عصاره های جلبکی، هیدرولیزاتهای پروتئینی، اسیدهای آمینه، قارچهای میکوریزا و باکتریهای محرک رشد گیاه هستند که بدون ایفای نقش مستقیم به عنوان کود یا آفت کش موجب بهبود فرآیندهای فیزیولوژیکی، افزایش کارایی جذب عناصر غذایی، ارتقای رشد رویشی و زایشی، افزایش عملکرد و بهبود کیفیت محصولات باغبانی می شوند. علاوه بر این، کاربرد محرکهای زیستی سبب افزایش تحمل گیاهان نسبت به تنشهای زیستی و غیر زیستی از جمله خشکی، شوری، دمای بالا و کمبود عناصر غذایی شده و نقش مهمی در کاهش مصرف کودهای شیمیایی و حفظ سلامت محیط زیست ایفا می کند. مقاله حاضر با رویکردی مروری مهمترین انواع محرک های زیستی، سازوکارهای عملکرد، کاربردهای آنها در محصولات باغبانی، تاثیر بر رشد، عملکرد، کیفیت محصول و نقش آنها در توسعه کشاورزی پایدار را بررسی می کند. همچنین چالشهای موجود در استفاده گسترده از این ترکیبات و چشم اندازهای آینده پژوهش در این حوزه مورد بحث قرار گرفته است. نتایج مطالعات نشان می دهد که توسعه و به کارگیری هدفمند محرکهای زیستی می تواند یکی از موثرترین راهبردها برای افزایش بهره وری، کاهش اثرات زیست محیطی کشاورزی و دستیابی به تولید پایدار محصولات باغبانی باشد.

کلیدواژه ها:

محرکهای زیستی ، محصولات باغبانی ، کشاورزی پایدار ، رشد گیاه ، کیفیت محصول ، تنشهای محیطی