اثر تنش خشکی بر گیاهان باغی و راهکارهای نوین افزایش تحمل به خشکی مروری بر دستاوردهای پژوهشی

تنش خشکی یکی از مهم ترین تنش های غیر زیستی است که به عنوان عامل محدود کننده رشد و تولید محصولات باغبانی در بسیاری از مناطق جهان شناخته می شود. افزایش دمای زمین، تغییرات اقلیمی، کاهش بارندگی، افت منابع آب زیرزمینی و افزایش نیاز آبی بخش کشاورزی موجب شده است که مدیریت تنش خشکی به یکی از مهم ترین اولویت های پژوهشی در علوم باغبانی تبدیل شود. تنش خشکی از طریق کاهش پتانسیل آب گیاه، اختلال در فتوسنتز، کاهش جذب عناصر غذایی، افزایش تولید گونه های فعال اکسیژن، آسیب به غشاهای سلولی و برهم زدن فرآیندهای متابولیکی رشد و عملکرد گیاهان باغی را تحت تاثیر قرار می دهد. شدت خسارت ناشی از خشکی به عواملی مانند گونه گیاهی، مرحله رشد، مدت زمان تنش، شدت کمبود آب و شرایط محیطی بستگی دارد. در سال های اخیر راهکارهای متعددی برای افزایش تحمل گیاهان باغی به خشکی توسعه یافته است که از جمله آنها می توان به مدیریت بهینه آبیاری، استفاده از مالچ، کاربرد محرک های زیستی، تنظیم کننده های رشد، عناصر غذایی، اصلاح ارقام متحمل، فناوری های زیستی، نانوفناوری، کشاورزی دقیق و هوش مصنوعی اشاره کرد. مقاله حاضر با رویکردی مروری به بررسی اثرات تنش خشکی بر رشد، ویژگی های مورفولوژیکی، فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی گیاهان باغی پرداخته و مهم ترین راهکارهای نوین افزایش تحمل به خشکی را مورد بررسی قرار می دهد. نتایج مطالعات نشان می دهد که تلفیق روش های مدیریتی و فناوری های نوین می تواند ضمن افزایش مقاومت گیاهان در برابر کم آبی، بهره وری مصرف آب، کیفیت محصولات و پایداری تولید باغی را نیز بهبود بخشد.

کلیدواژه ها:

تنش خشکی ، گیاهان باغی ، تحمل به خشکی ، کشاورزی پایدار ، مدیریت آبیاری ، محرک های زیستی ، نانوفناوری ، اصلاح نباتات