کاربست بومی اکولوژی ترس در مدیریت حفاظتی سم داران کوهستانی: تحلیل رفتاری و چارچوب عملیاتی پایش زیستگاه در منطقه حفاظت شده هفتاد قله کیده

مدیریت سنتی حیات وحش در مناطق حفاظت شده کشور غالبا بر سرشماری های کمی، برآوردهای جمعیتی و کنترل فیزیکی تهدیدات مستقیم و ملموس نظیر شکار غیر مجاز متمرکز است اما در بوم شناسی رفتاری مدرن مشخص شده است که اختلالات انسان ساخت غیرکشنده می توانند از طریق تغییر الگوهای رفتاری طبیعی و برهم زدن بودجه انرژی روزانه هزینه های اکولوژیک سنگینی بر گونه ها تحمیل کنند که تداخل با ریسک شکارگری واقعی دارد. این مطالعه مروری-تحلیلی با هدف سنتز اکولوژیک پیشرفته و تلفیق نظریه های جهانی اکولوژی رفتار با ساختار جغرافیایی منطقه یک چارچوب تحلیلی قیاسی برای پایش رفتاری و کاهش استرس دو گونه شاخص کل و بز و قوچ و میش در منطقه حفاظت شده هفتاد قله اراک ارائه می دهد. از آنجا که داده های آماری و رقومی مستقیم از فواصل گریز در این منطقه ثبت نشده است، پژوهش حاضر بر پایه روش شناسی استنتاج قیاسی مدل های کلاسیک «اقتصاد فرار»، «چشم انداز ترس» و «متاآنالیزهای ارزیابی ریسک سم داران» را با رفتارهای میدانی مفروض، مکانیسم های حسی و زبان بدن گونه های هدف در زیست بوم هفتاد قله تطبیق داده است. یافته های حاصل از این تحلیل قیاسی نشان می دهد که حضور انسان مجهز به سلاح یا محرک های صوتی حاد سیستم تعادلی تکاملی سم داران را برهم زده و پاسخ های وحشت حاد ایجاد می کند؛ به طوری که بر اساس مدل اقتصادی فرار جانوران شاخص های فاصله آغاز فرار (FID) و فاصله هشدار (AD) را بر اساس ویژگی های توپوگرافی صخره ای یا تپه ماهور کالیبره می کنند. تفاوت های ریخت شناسی چشم و استراتژی های تفکیک جنسیتی زیستگاه مستقیما نقشه ذهنی حیات وحش از ریسک را شکل می دهند. در نهایت، پیش بینی الگوی علائم هشدار، فریزهای بدنی و تغییرات آرایش گله به محیط بانان این امکان را می دهد که به عنوان یک سیستم پایش بومی، کانون های ناامن زیستگاه را شناسایی کرده و با بهره گیری از تکنیک های عملیاتی برخورد مانند حرکت «مماسی» و رعایت جریان باد استرس مزمن جمعیت ها را به شدت کاهش داده و پایداری تولیدمثلی را در فلات مرکزی ایران ارتقا بخشند.

کلیدواژه ها:

فاصله آغاز فرار ، فاصله هشدار ، چشم انداز ترس ، زبان بدن ، قیاس نظری