مدیریت پسماند بخش ارتوپدی با رویکرد بازیافت فلزات گرانبها، توسعه پایدار و اقتصاد چرخشی (مطالعه موردی بیمارستان های استان البرز)

مدیریت پسماندهای پزشکی به ویژه در بخش های جراحی تخصصی مانند ارتوپدی از اهمیت بالایی در کاهش اثرات زیست محیطی و استفاده بهینه از منابع برخوردار است. این پژوهش با هدف بررسی وضعیت تولید و مدیریت پسماندهای فلزی در بخش ارتوپدی بیمارستان ها و ارزیابی ظرفیت بازیافت آن ها با رویکرد توسعه پایدار و اقتصاد چرخشی انجام شده است. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت توصیفی-تحلیلی است. محدوده مکانی تحقیق شامل ۵ بیمارستان دارای بخش ارتوپدی فعال در استان البرز است. داده های پژوهش از طریق مطالعات اسنادی و کتابخانه ای، بررسی منابع علمی، معتبر، استانداردها و دستورالعمل های مرتبط با مدیریت پسماندهای پزشکی گردآوری و به صورت کیفی و تحلیلی بررسی شده اند. نتایج نشان داد که در بخش ارتوپدی بیمارستان های مورد مطالعه سالانه حدود ۳۵ کیلوگرم پسماند فلزی تولید می شود. بیشترین سهم این پسماندها مربوط به پیچ ها و پلاک های فلزی باقی مانده با حدود ۱۵۰ کیلوگرم در سال است. پس از آن سیم های ارتوپدی و قطعات فلزی کوچک با حدود ۹۰ کیلوگرم در سال، ایمپلنت های فلزی خارج شده با حدود ۶۰ کیلوگرم در سال، ابزارهای فلزی فرسوده با حدود ۳۰ کیلوگرم در سال و قطعات فلزی اضافی تجهیزات جراحی با حدود ۲۰ کیلوگرم در سال قرار دارند. تحلیل ظرفیت بازیافت نشان داد که حدود ۴۵ درصد از ظرفیت بازیافت مربوط به پیچ ها و پلاک های فلزی، ۲۵ درصد مربوط به ایمپلنت های خارج شده، ۱۵ درصد مربوط به سیم ها و قطعات فلزی کوچک، ۱۰ درصد مربوط به ابزارهای فلزی فرسوده و ۵ درصد مربوط به قطعات فلزی اضافی تجهیزات جراحی است. برآورد اقتصادی نیز نشان داد که ارزش سالانه فلزات قابل بازیافت در پسماندهای ارتوپدی بیمارستان های مورد مطالعه حدود ۳۷۰۰ دلار است که بیشترین سهم آن مربوط به پیچ ها و پلاک های فلزی و ایمپلنت های خارج شده است. نتایج پژوهش نشان می دهد که با استقرار نظام تفکیک در مبدا، ایجاد زیرساخت های مناسب برای جمع آوری مجزای پسماندهای فلزی و توسعه همکاری با صنایع بازیافت، می توان ضمن کاهش اثرات زیست محیطی پسماندهای پزشکی از ظرفیت اقتصادی فلزات بازیافتی نیز بهره برداری کرد. همچنین اجرای مدل پیشنهادی مدیریت پسماند مبتنی بر اقتصاد چرخشی می تواند به افزایش بهره وری منابع و بهبود مدیریت پسماند در بخش سلامت کمک کند.

کلیدواژه ها:

مدیریت پسماند ، پزشکی ، پسماندهای فلزی ، ارتوپدی ، بازیافت فلزات ، اقتصاد چرخشی ، توسعه پایدار