رتبه بندی خطرات و تحلیل شرایط عملیاتی در فعالیتهای تعمیرات اساسی (Overhaul) با استفاده از تکنیک VIKOR و ارائه راهکارهای کنترلی مطالعه موردی: پالایشگاه نهم پارس جنوبی

عملیات تعمیرات اساسی (Overhaul) در صنایع نفت و گاز به دلیل توقف واحدها، کار با تجهیزات تحت فشار، فعالیتهای همزمان و حضور گسترده پیمانکاران از بحرانی ترین مقاطع زمانی برای مدیریت ایمنی است. این پژوهش با هدف ارتقای سطح ایمنی و بهینه سازی مدیریت ریسک در پالایشگاه نهم پارس جنوبی، چارچوبی مبتنی بر روش تصمیم گیری چندمعیاره VIKOR طراحی و اجرا کرد. روش تحقیق در چهار مرحله انجام شد. ابتدا ۱۷ خطر شاخص شناسایی و برای هر یک پنج معیار کلیدی شامل احتمال وقوع، شدت پیامد، گستره تاثیر، قابلیت کنترل و اثر بر ایمنی، تولید و محیط زیست تعیین شد. در مرحله بعد ماتریس تصمیم گیری تشکیل و با استفاده از رویکرد نرمال سازی، شاخصهای S و R در VIKOR محاسبه گردید. در نهایت با الگوریتم استاندارد VIKOR، مقدار Q برای هر خطر محاسبه و رتبه بندی نهایی انجام شد. نتایج نشان داد نشت یا انتشار گازهای قابل اشتعال با Q=۰.۰۰ بحرانی ترین ریسک تعمیرات اساسی است. پس از آن رهایش مواد در مرحله تخلیه فشار با Q=۰.۱۲ و انفجار و آتش سوزی ناشی از کار گرم با Q=۰.۲۳ در رتبه های دوم و سوم قرار دارند. خفگی در فضاهای محدود (Q=۰.۳۰) و سقوط از ارتفاع (Q=۰.۳۳) نیز در میان پنج اولویت اصلی شناسایی شدند. بر اساس این یافته ها راهکارهای کنترلی شامل استفاده از سامانه های پایش نشتی، بازبینی دستورالعمل های تخلیه فشار، تقویت مدیریت مجوز کار گرم، ارتقای تجهیزات کار در ارتفاع و نظام مندسازی ورود به فضاهای محدود ارائه گردید. همچنین پیشنهاد می شود این ارزیابی در دوره های بعدی تکرار شود تا روند تغییرات ریسک و اثر بخشی کنترل ها پایش گردد. این چارچوب می تواند ابزاری موثر برای تصمیم سازی، تخصیص منابع و برنامه ریزی ایمنی در صنایع فرایندی باشد.

کلیدواژه ها:

تعمیرات اساسی (Overhaul) ، مدیریت ریسک ، VIKOR ، پالایشگاه ، ایمنی ، فرایندی ، رتبه بندی خطرات