تحلیل چالش ها و راهکارهای توسعه اقتصاد چرخشی در کاهش ضایعات حلال های آلی قابل اشتعال در واحدهای تولید رزین و پلیمر مطالعه موردی: مجتمع پتروشیمی بندر امام خمینی (ره)

مدیریت پسماندهای حلال های آلی در مجتمع های پتروشیمی به دلیل ماهیت خطرناک و پتانسیل بالای اتلاف منابع از چالش های اساسی در دستیابی به توسعه پایدار صنعتی است. این پژوهش با هدف واکاوی چالش ها و ارائه راهکارهای عملیاتی برای استقرار اقتصاد چرخشی در مدیریت ضایعات حلال های آلی قابل اشتعال در واحدهای تولید رزین و پلیمر مجتمع پتروشیمی بندر امام خمینی (ره) تدوین شده است. جهت دستیابی به این هدف از رویکردی توصیفی-تحلیلی و روش تحقیق ترکیبی شامل مطالعات کتابخانه ای و داده های میدانی (مصاحبه با کارشناسان و تحلیل مستندات عملیاتی) استفاده گردید. یافته های تحقیق نشان می دهد که ساختار فعلی مدیریت ضایعات به شدت متاثر از الگوی خطی مصرف-دفع بوده و موانع چهارگانه فنی (ناهمگنی ترکیبات)، اقتصادی (هزینه های بالای تکنولوژی)، سازمانی (فقدان رویکرد یکپارچه) و قانونی به عنوان گلوگاه های اصلی گذار به اقتصاد چرخشی شناسایی شدند. تحلیل های فنی و اقتصادی اثبات نمود که اگرچه تکنولوژی های پیشرفته بازیافت نظیر تقطیر درجا و تصفیه غشایی نیازمند سرمایه گذاری اولیه هستند اما در افق میان مدت به دلیل کاهش هزینه های امحا و بازیابی ارزش افزوده حلال ها از توجیه پذیری اقتصادی بالایی برخوردارند. نتایج حاکی از آن است که گذار به رویکرد جریان محور و تفکیک در مبدا پیش شرط افزایش نرخ بازیابی و بستن حلقه مواد در مجتمع است. در نهایت با ارائه یک نقشه راه استراتژیک مشتمل بر چهار رکن ارتقای تکنولوژیک، بهینه سازی زنجیره تامین، مدیریت داده محور و همسویی مقرراتی پیشنهاد می شود که مجتمع با اولویت بندی استقرار فناوری های بازیافت نوین و اصلاح فرآیندهای عملیاتی به سوی استقرار نظام مدیریت «صفر-پسماند» حرکت نماید تا ضمن کاهش اثرات زیست محیطی بهره وری منابع در مقیاس صنعتی به حداکثر برسد.

کلیدواژه ها:

اقتصاد چرخشی ، مدیریت پسماندهای صنعتی ، حلال های آلی ، پتروشیمی بندر امام ، بازیافت