مروری بر مایکوتوکسینهای فوزاریوم در پرندگان

مایکوتوکسینهای فوزاریومی از مهمترین سموم قارچی خوراک طیور به شمار می روند و به دلیل شیوع گسترده در غلاتی نظیر ذرت، گندم و سورگوم تهدیدی جدی برای سلامت، رفاه و بهره وری اقتصادی صنعت طیور محسوب می شوند. مهمترین این مایکوتوکسین ها شامل تریکوتسن ها، فومونیزین ها و زئارالنون هستند که با مکانیسم های مختلف اثرات زیان باری بر سیستم های مختلف بدن طیور اعمال می کنند. بررسی مطالعات نشان می دهد که اگرچه طیور در مقایسه با برخی گونه های دامی نسبت به بعضی از مایکوتوکسین های فوزاریومی مقاومت نسبی بیشتری دارند اما مواجهه مزمن و تحت بالینی با این سموم می تواند منجر به کاهش رشد، افزایش ضریب تبدیل غذایی، اختلال در سلامت روده، تضعیف سیستم ایمنی، کاهش اثربخشی واکسیناسیون و افزایش حساسیت به بیماری های عفونی شود. مکانیسم های اصلی سمیت شامل مهار سنتز پروتئین، القای استرس اکسیداتیو، فعال سازی پاسخ استرس ریبوتوکسیک، اختلال در متابولیسم اسفنگولیپیدها، تخریب سد اپیتلیالی روده و برهم زدن تعادل میکروبیوتای دستگاه گوارش است. علاوه بر این وجود آلودگی های همزمان، چند توکسینه و مایکوتوکسین های پنهان ارزیابی خطر و تشخیص را با چالش های بیشتری مواجه ساخته است. با توجه به ماهیت چندعاملی مایکوتوکسیکوزهای فوزاریومی، کنترل موثر آن ها مستلزم رویکردی یکپارچه شامل مدیریت مناسب مزرعه، پایش مستمر خوراک، استفاده هدفمند از روش های سم زدایی و حمایت تغذیه ای از سلامت روده و سیستم ایمنی است. پیشرفت در شناخت تعامل مایکوتوکسین ها با میکروبیوتای روده و توسعه فناوری های نوین بیوترانسفورماسیون می تواند افق های جدیدی را در مدیریت این چالش مهم صنعت طیور فراهم سازد. این مقاله مروری با هدف بررسی جامع جنبه های مختلف مایکوتوکسین های فوزاریومی در پرندگان شامل طبقه بندی و ویژگی های شیمیایی، توکسیکوکینتیک، مکانیسم های مولکولی و سلولی، سمیت، اثرات بر دستگاه گوارش، تظاهرات بالینی، روش های تشخیص و راهکارهای کنترل و پیشگیری تدوین شده است.

کلیدواژه ها:

مایکوتوکسین های فوزاریومی ، تریکوتسن ها ، فومونیزین ها ، ایمونوتوکسیسیته ، مایکوتوکسین های پنهان