نقش سلنیوم در افزایش تحمل گیاهان باغی به تنش های محیطی

تنش های محیطی از جمله خشکی، شوری و آلودگی به فلزات سنگین از مهم ترین عوامل محدودکننده رشد، عملکرد و کیفیت محصولات باغی در سراسر جهان محسوب می شوند. این تنش ها می توانند با ایجاد اختلال در فرآیندهای فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی گیاهان موجب کاهش فتوسنتز، تخریب ساختارهای سلولی و در نهایت کاهش عملکرد محصولات شوند. در سال های اخیر استفاده از عناصر مفید به عنوان راهکاری موثر برای افزایش تحمل گیاهان به تنش های محیطی مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است. سلنیوم یکی از این عناصر است که اگرچه برای بسیاری از گیاهان عنصر ضروری محسوب نمی شود اما در غلظت های مناسب می تواند نقش مهمی در بهبود رشد و افزایش مقاومت گیاهان در برابر تنش های محیطی ایفا کند. نتایج مطالعات مختلف نشان داده است که سلنیوم می تواند با بهبود فعالیت سیستم آنتی اکسیدانی، افزایش کارایی فتوسنتز و تنظیم برخی فرآیندهای فیزیولوژیکی اثرات منفی تنش های محیطی را کاهش دهد. کاربرد سلنیوم موجب افزایش فعالیت آنزیم های آنتی اکسیدانی نظیر سوپراکسید دیسموتاز، کاتالاز و پراکسیداز شده و از تجمع گونه های فعال اکسیژن در سلول های گیاهی جلوگیری می کند. همچنین سلنیوم می تواند در شرایط تنش خشکی موجب بهبود وضعیت آبی گیاه، در شرایط شوری باعث حفظ تعادل یونی و در شرایط آلودگی به فلزات سنگین موجب کاهش جذب و سمیت این عناصر در گیاه شود. از آنجا که محصولات باغی نسبت به تنش های محیطی حساس هستند، استفاده از راهکارهایی برای افزایش تحمل این گیاهان اهمیت زیادی دارد. سلنیوم به عنوان یک عنصر مفید می تواند نقش مهمی در افزایش مقاومت گیاهان باغی و بهبود رشد و عملکرد آن ها در شرایط تنش ایفا کند. هدف از این مقاله مروری بررسی نقش سلنیوم در افزایش تحمل گیاهان باغی به تنش های محیطی با تاکید بر اثرات آن بر سیستم آنتی اکسیدانی، فرآیندهای فیزیولوژیکی و عملکرد گیاهان است.

کلیدواژه ها:

سلنیوم ، گیاهان باغی ، تنش های غیرزیستی ، سیستم آنتی اکسیدانی ، تنش شوری ، تنش خشکی