بررسی نقش اقدامات مدیریتی اگرواکولوژیک در بهبود کارکردهای چندگانه اکوسیستم و بهره وری تولیدات گیاهی

کشاورزی متداول با اتکای گسترده بر نهاده های شیمیایی و سیستم های کشت متمرکز ضمن کاهش تنوع زیستی به کارکردهای اساسی اکوسیستم مانند حاصلخیزی خاک، کنترل طبیعی آفات و گرده افشانی آسیب رسانده و پایداری تولید را در بلندمدت به مخاطره انداخته است. اگرواکولوژی به عنوان یک پارادایم کل نگر با بهره گیری از فرآیندهای طبیعی، اصول اکولوژیک و دانش بومی، راهکاری جامع برای کاهش این مخاطرات ارائه می دهد و به دنبال طراحی سیستم های کشاورزی پایدار، انعطاف پذیر و عادلانه است. این مقاله به بررسی چگونگی تاثیر اقدامات اگرواکولوژیک کلیدی از جمله تنوع بخشی به تناوب زراعی، مدیریت اکولوژیک خاک و کاهش مصرف نهاده های شیمیایی بر کارکردهای چندگانه اکوسیستم و عملکرد گیاهان زراعی می پردازد. روش شناسی این پژوهش بر پایه مرور نظام مند و فراتحلیل مطالعات تجربی انجام شده در مناطق مختلف جهان (اروپا، آسیا، آفریقا و آمریکای جنوبی) در بازه زمانی ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۶ استوار است. یافته های فراتحلیل نشان می دهد که اقدامات اگرواکولوژیک اثرات هم افزایی قابل توجهی بر کارکردهای چندگانه اکوسیستم دارند و به طور میانگین می توانند عملکرد محصول را در مقایسه با سیستم های تک کشت افزایش دهند. با این حال، انتقال به این سیستم ها با چالش هایی نظیر افزایش نیاز به نیروی کار در کوتاه مدت، نیاز به دانش فنی جدید و محدودیت های بازاررسانی همراه است که نیازمند سیاست های حمایتی و برنامه های آموزشی جامع می باشد. نتیجه گیری نهایی حاکی از آن است که ترکیب هوشمندانه و زمینه مند اقدامات اگرواکولوژیک به ویژه تلفیق تنوع بخشی به تناوب با گیاهان غیرغلات و کاهش خاک ورزی می تواند رویکردی موثر برای دستیابی به تعادل بین تولید پایدار، حفاظت از منابع طبیعی و بهبود کارایی اقتصادی در نظام های کشاورزی باشد.

کلیدواژه ها:

اگرواکولوژی ، تولیدات گیاهی ، پایدار ، فراتحلیل ، کارکردهای اکوسیستم