شناسایی و تحلیل منابع آلودگی پساب صنایع قند و شکر و ارائه راهکارهای مدیریتی و فنی جهت کنترل بار آلی (مطالعه موردی شرکت کشت و صنعت قند خاورمیانه)

صنعت قند و شکر به دلیل مصرف بالای آب و تولید حجم قابل توجهی پساب با بار آلی زیاد، از صنایع دارای اثرات محیط زیستی قابل توجه محسوب می شود. این پژوهش با هدف شناسایی و تحلیل منابع تولید پساب در شرکت کشت و صنعت قند خاورمیانه و ارائه راهکارهای مدیریتی و فنی برای کاهش بار آلی و مصرف آب انجام شد. در این مطالعه فرآیندهای مختلف تولید قند از چغندر قند مورد بررسی قرار گرفت و با نمونه برداری و آنالیز پساب واحدهای مختلف کارخانه، سهم هر بخش در تولید بار هیدرولیکی و آلودگی تعیین شد. نتایج نشان داد میانگین مشخصات پساب خروجی شامل BOD حدود ۵۰۰ میلی گرم بر لیتر و COD حدود ۱۰۰۰ میلی گرم بر لیتر بوده که در برخی موارد بالاتر از حدود مجاز تخلیه به محیط زیست است. بررسی منابع تولید آلودگی نشان داد واحد شست وشوی چغندر با ۵۹ درصد حجم پساب و ۷۱ درصد بار آلی مهم ترین منبع تولید آلودگی محسوب می شود همچنین مخزن بارومتریک با ۳۵ درصد حجم پساب و سالن تولید به دلیل نشت شربت و فرار گل کربنات کلسیم از دیگر منابع اصلی افزایش بار آلی و مواد معلق هستند. نتایج آنالیزها نشان داد مقادیر بالای BOD، COD، مواد معلق و کلیفرم های گوارشی مهم ترین چالش های زیست محیطی کارخانه را تشکیل می دهند. بر اساس یافته های پژوهش مهم ترین راهکارهای پیشنهادی شامل بازچرخش آب شست وشوی چغندر، کنترل و جمع آوری نشت شربت در سالن تولید، جداسازی فاضلاب انسانی از فاضلاب صنعتی، استفاده مجدد از آب کندانس و بهینه سازی مصرف آب در فرآیندهای تولید است. اجرای این اقدامات می تواند ضمن کاهش حدود ۴۰ درصدی حجم پساب و تا ۷۰ درصدی بار آلی، موجب کاهش مصرف آب، کاهش هزینه های بهره برداری و بهبود عملکرد زیست محیطی کارخانه شود. نتایج این پژوهش قابلیت استفاده در سایر کارخانه های قند کشور با شرایط مشابه را نیز داراست.

کلیدواژه ها:

صنایع قند و شکر ، پساب صنعتی ، بار آلی ، مدیریت زیست محیطی ، بازچرخش آب