بررسی پیامدهای تغییرات اقلیمی بر آینده امنیت آب

این پژوهش با هدف بررسی پیامدهای تغییرات اقلیمی بر امنیت آب یک مرور نظام مند بر ۲۵ مطالعه منتشر شده طی سالهای ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۴ انجام داده و تلاش می کند مهمترین روندهای اقلیمی و هیدرولوژیکی موثر بر منابع آب را تبیین کند. تغییرات دما، الگوهای بارش، وقوع رخدادهای حدی و نوسانات چرخه هیدرولوژیک از عوامل اصلی ناپایداری منابع آب به شمار می روند. در این مطالعه با استفاده از راهبرد جست وجوی نظام مند در پایگاه های ScienceDirect، Scopus، Web of Science و Google Scholar مقالات مرتبط انتخاب و با روش تحلیل محتوای مقایسه ای مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج نشان می دهد افزایش دما موجب تشدید تبخیر و تعرق، کاهش رطوبت خاک و افزایش نیاز آبی بخش کشاورزی می شود؛ در حالی که تغییر در توزیع زمانی و مکانی بارش کاهش رواناب و افت سطح آب های سطحی را به دنبال دارد. هم زمان، افزایش فراوانی رخدادهای حدی مانند خشکسالی های شدید و سیلاب های ناگهانی موجب تشدید بی ثباتی ذخایر آبی و کاهش قابلیت پیش بینی رفتار سامانه های آبی شده است. تحلیل ها همچنین بیانگر آن است که منابع آب زیرزمینی به دلیل کاهش تغذیه آبخوان ها، برداشت بیش از حد و رخداد پدیده هایی مانند پیشروی آب شور، یکی از آسیب پذیرترین منابع در برابر تغییرات اقلیمی هستند. عوامل انسانی از جمله رشد جمعیت، توسعه کشاورزی و تغییر کاربری اراضی نیز این آسیب پذیری را تشدید می کنند. مدل مفهومی پژوهش نشان داد که محرک های اقلیمی از طریق تاثیرگذاری بر فرآیندهای کلیدی چرخه آب موجب کاهش دسترس پذیری، افت کیفیت و محدودیت ذخایر آبی می شوند. در مجموع یافته ها بر ضرورت اتخاذ رویکردهای سازگار با تغییر اقلیم، ارتقای مدیریت یکپارچه منابع آب، تقویت سامانه های پایش و هشدار و بهبود بهره وری مصرف آب برای تضمین امنیت آبی در آینده تاکید دارند.

کلیدواژه ها:

تغییرات اقلیمی ، امنیت آب ، رخدادهای حدی ، منابع آب زیرزمینی ، چرخه هیدرولوژیکی ، سازگاری اقلیمی