ارزیابی و تحلیل جامع عوامل انسانی موثر بر بروز حوادث شغلی با رویکرد مدیریت ریسک پیشگیرانه (مطالعه موردی مجتمع مس سرچشمه)

حوادث شغلی در صنایع معدنی و متالورژی به دلیل ماهیت خشن پیرامون، عملیاتی همواره به عنوان یکی از دغدغه های اصلی مدیریت ارشد و متولیان ایمنی مطرح بوده است. بخش عمده ای از این رویدادها ریشه در خطاهای شناختی، ادراکی و رفتاری نیروی انسانی دارد. مجتمع مس سرچشمه به عنوان یکی از بزرگترین کانون های معدنی و صنعتی جهان واجد فرآیندهای پیچیده ای از استخراج روباز تا فرآوری و ذوب است که این امر احتمال بروز مخاطرات ناشی از عوامل انسانی را دوچندان می کند. هدف از پژوهش کاربردی حاضر ارزیابی تحلیل و اولویت بندی فعالانه عوامل انسانی موثر بر حوادث شغلی با اتکا به رویکرد مدیریت ریسک پیشگیرانه در این مجتمع است. متدولوژی تحقیق مبتنی بر روش توصیفی-تحلیلی است که طی آن داده های آماری مربوط به ۱۴۲ حادثه ناتوان کننده و جزئی طی یک بازه زمانی ۵ ساله استخراج و با چک لیست استاندارد سیستم آنالیز و طبقه بندی عوامل انسانی (HFACS) انطباق داده شد. جهت ارزیابی نیمه کمی، ریسک از ماتریس احتمال - شدت ۵×۵ استفاده گردید. یافته های آماری نشان داد که واحدهای تغلیظ (٪۲۶.۱) و معدن (٪۲۵.۳) بالاترین سهم را در فراوانی حوادث دارا هستند. همچنین تحلیل ماتریس ریسک مشخص ساخت که کمبود آموزش های مهارتی و عملی در شرایط اضطراری با نمره ریسک ۱۶ و خستگی و افت هوشیاری ناشی از شیفت های کاری ۱۲ ساعته متوالی با نمره ریسک ۱۵ در محدوده ریسک های بحرانی (قرمز) قرار دارند. در نهایت راهکارهایی ساختاری نظیر استقرار نظام مدیریت خستگی (FMS)، دگرگونی آموزش ها به سمت مدل های شبیه ساز عملی و استقرار فرهنگ ایمنی بدون ملامت جهت کاهش خطاهای انسانی پیشنهاد شده است.

کلیدواژه ها:

عوامل انسانی ، حوادث شغلی ، مدیریت ریسک پیشگیرانه ، سیستم HFACS ، مجتمع مس سرچشمه ، فرهنگ ایمنی