نقش امکانات کالبدی پارک های شهری در تقویت فراگیری اجتماعی سالمندان

با توجه به تغییرات جمعیتی ایران و گذار به سمت پیری، جمعیت انزوای روانی و طرد اجتماعی به یکی از چالش های اصلی سالمندان در کلان شهرهای ایران بدل شده است. فضاهای سبز شهری به ویژه پارک های محلی بستری کلیدی برای بازگرداندن سالمندان به بدنه جامعه هستند. هدف این پژوهش تبیین چگونگی تسهیل فراگیری اجتماعی برای سالمندان از طریق بهینه سازی امکانات فیزیکی پارک های عمومی است. این پژوهش با رویکرد توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر مطالعات اسنادی و بررسی وضع موجود پارک های شهری در ایران به واکاوی رابطه میان مولفه های کالبدی و رفتارهای اجتماعی سالمندان پرداخته است. بررسی ها نشان می دهد که در فضای شهری ایران کیفیت و دسترسی پذیری زیرساخت هایی نظیر مبلمان شهری ارگونومیک، سرویس های بهداشتی استاندارد و مسیرهای پیاده روی ایمن پیش شرط های اصلی حضور فعال سالمندان هستند. نتایج حاکی از آن است که وجود فضای نشیمن مناسب در نزدیکی مسیرهای تردد تعاملات همسالانه را به طور معناداری تقویت کرده و با کاهش استرس محیطی به بهبود سلامت روان و تقویت احساس تعلق اجتماعی و شمول (پذیری سالمندان) می انجامد. در راستای تحقق «سند ملی سالمندان» و دستیابی به شهر دوستدار سالمند، سیاست گذاری مدیریت شهری باید از رویکرد صرفا کمی (توسعه فضای سبز) به رویکرد کیفی (مناسب سازی پارک ها برای سالمندان) تغییر جهت دهد. تجهیز پارک های محلی ایران به امکانات استاندارد نه تنها هزینه های درمان و سلامت سالمندان را کاهش می دهد بلکه با پویاسازی این قشر، گامی موثر در جهت توسعه پایدار شهری و ایجاد شهرهای فراگیر خواهد بود.

کلیدواژه ها:

فضای سبز شهری ، سالمندان ، فراگیری اجتماعی ، طراحی دوستدار سالمند ، مدیریت شهری ایران