تاثیر فعالیت های معدنی آهن پلاسری بر فاکتور فرسایش پذیری خاک و پایداری ساختاری در اراضی (مطالعه موردی شهرستان تفرش)

بهره برداری از معادن آهن پلاسری در اراضی زراعی با چالش تخریب ساختار فیزیکی خاک و افزایش آسیب پذیری به فرسایش مواجه است. این پژوهش به بررسی تغییرات فاکتور فرسایش پذیری خاک (K) و شاخص های ساختاری در پی فعالیت های معدنی در منطقه بکلیک تفرش استان مرکزی پرداخت. در یک طرح نمونه برداری سیستماتیک ۳۰ نقطه نمونه برداری در دو عمق ۰-۳۰ و ۳۰-۶۰ سانتی متر قبل و پس از عملیات جداسازی مگنتیت انتخاب شدند. پارامترهای موثر بر فاکتور K شامل بافت خاک (درصد شن، لای، رس)، ماده آلی و نفوذپذیری اندازه گیری شدند. نتایج نشان داد که فرآیند معدنی سازی منجر به کاهش معنی دار درصد رس از ۲۸.۴ به ۲۴.۲ در لایه سطحی و افزایش درصد شن از ۴۲.۱ به ۴۸.۷ گردید (p<۰.۰۵). فاکتور فرسایش پذیری K در لایه سطحی از ۰.۲۸ به ۰.۳۲ تن ساعت بر مگاژول متر و در لایه تحتانی از ۰.۲۴ به ۰.۳۱ افزایش یافت که نشان دهنده حساسیت بیشتر خاک به فرسایش آبی است. نفوذپذیری خاک نیز پس از تیمار به طور متوسط ۲۲ درصد کاهش نشان داد. تحلیل رگرسیون چندمتغیره رابطه معکوس معنی داری بین درصد رس و فاکتور K تایید کرد (R=۰.۷۸). یافته ها بر لزوم اجرای فوری اقدامات حفاظتی مانند شخم عمیق، کاربرد بقایای گیاهی و کشت پوششی پس از پایان عملیات معدنی تاکید دارند تا از تخریب بلندمدت منابع خاک جلوگیری شود.

کلیدواژه ها:

فرسایش پذیری خاک ، بافت خاک ، نفوذپذیری ، معدن آهن پلاسری ، حفاظت خاک