بررسی اثر عصاره هیدروالکلی گیاه بومادران بر نیمرخ رونویسی ژن های دخیل در فرآیندهای التهابی و اکسیداتیو در بافت کبد موش سوری

گیاه بومادران با نام علمی Achillea millefolium از دیرباز در طب سنتی برای مهار التهاب و تسکین ناراحتی های کبدی به کار رفته است. با این حال، سازوکار مولکولی دقیق این گیاه در تنظیم شبکه های ژنی وابسته به استرس اکسیداتیو و پاسخ های التهابی به روشنی تبیین نشده است. پژوهش حاضر با هدف واکاوی تاثیر عصاره هیدروالکلی سرشاخه های بومادران بر میزان بیان ژن های کلیدی مسیرهای التهابی (TNF-α, IL-۶, IL-۱۰) و دفاع آنتی اکسیدانی (Nrf۲, HO-۱, SOD۱) در بافت کبد موش های سوری طراحی و اجرا شد. روش کار: ۳۶ سر موش سوری نر نژاد BALB/c با وزن تقریبی ۲۵-۲۰ گرم به طور تصادفی به سه گروه دوازده تایی شامل شاهد (دریافت کننده سرم فیزیولوژی)، دز پایین عصاره (۲۰۰ میلی گرم بر کیلوگرم وزن بدن) و دز بالا (۵۰۰ میلی گرم بر کیلوگرم) تقسیم گردیدند. تجویز عصاره به مدت ۲۱ روز متوالی و از راه دهانی (گاواژ) صورت پذیرفت. در روز بیست ودوم، کبد حیوانات استخراج و RNA کل با استفاده از معرف ترایزول جداسازی شد. پس از سنتز cDNA، سطوح رونوشت ژن های مورد نظر با تکنیک Real-time PCR کمی اندازه گیری و با فرمول ΔΔCt-۲ محاسبه گردید. تحلیل آماری داده ها با آنالیز واریانس یک طرفه و آزمون تعقیبی توکی انجام شد. یافته ها: تجویز عصاره بومادران به ویژه در دز بالا، کاهش چشمگیری در بیان ژن های TNF-α (۴۶/۰ برابر، p<۰.۰۱) و IL-۶ (۵۱/۰ برابر، p<۰.۰۵) به همراه افزایش معنی دار IL-۱۰ (۳۸/۲ برابر، p<۰.۰۱) نسبت به گروه شاهد را رقم زد. همچنین، رونوشت های مرتبط با سامانه ضداکسایشی شامل Nrf۲ (۱۲/۳ برابر)، HO-۱ (۸۹/۲ برابر) و SOD۱ (۷۱/۱ برابر) به طور قابل توجهی در گروه دز بالا افزایش یافتند (p<۰.۰۵). الگوی تغییرات در گروه دز پایین نیز هم جهت اما با دامنه ی ضعیف تر مشاهده گردید. نتیجه گیری: یافته های این مطالعه نشان می دهد که عصاره بومادران قادر است از راه تعدیل رونویسی ژن های پیش التهابی و هم زمان تقویت مسیرهای آنتی اکسیدانی با محوریت Nrf۲/HO-۱، بافت کبد را در برابر فشار اکسیداتیو و التهاب مزمن محافظت نماید. این تغییرات رونویسی، پشتوانه مولکولی نوینی برای اثرات سنتی گیاه به شمار می روند.

کلیدواژه ها:

بومادران ، Achillea millefolium ، التهاب ، استرس اکسیداتیو ، Nrf۲ ، موش سوری