بررسی ارتباط تعداد چرخه های ناموفق IVF با شیوع سندرم تحریک بیش ازحد تخمدان (OHSS) و تغییرات هورمونی و سایتوکاینی

مقدمه و هدف: سندرم تحریک بیش ازحد تخمدان (OHSS) یکی از عوارض جدی و بالقوه خطرناک درمان های کمک باروری (ART) است. با افزایش نرخ ناباروری و به تبع آن افزایش تعداد چرخه های ناموفق لقاح آزمایشگاهی (IVF)، شناسایی عوامل خطر مرتبط با بروز و شدت این سندرم اهمیت بالایی یافته است. مطالعه حاضر با هدف تعیین ارتباط بین تعداد چرخه های ناموفق قبلی IVF با بروز، شدت OHSS و پیامدهای هورمونی و سایتوکاینی انجام شد. روش کار: این مطالعه مقطعی-تحلیلی بر روی ۳۲۰ بیمار کاندیدای IVF مراجعه کننده به مراکز درمانی ناباروری انجام شد. متغیرهای دموگرافیک، سوابق باروری، جزئیات پروتکل تحریک تخمدان (داروهای مصرفی، دوز گنادوتروپین و فولیکول های با اندازه ≥۱۴میلی متر)، پیامدهای هورمونی (LH، FSH، E۲، AMH)، نشانگرهای التهابی (CRP، IL−۶، TNF−α) و سطح سرمی فاکتور رشد اندوتلیال عروقی (VEGF) اندازه گیری شدند. برای تحلیل داده ها از آزمون های کای اسکوئر، تی تست مستقل و مدل رگرسیون لجستیک چندگانه استفاده شد. یافته ها: میانگین سنی بیماران ۳۲.۴±۴.۸ سال بود. بروز OHSS در کل جامعه پژوهش ۲۱.۸٪ (۷۰ بیمار) گزارش شد. شیوع OHSS در زنان با سابقه ≥۳ چرخه ناموفق IVF به طور معنی داری بیشتر از زنان بدون سابقه شکست بود (P<۰.۰۰۱). تحلیل رگرسیون لجستیک نشان داد که تعداد چرخه های ناموفق قبلی (OR = ۲.۱۵, ۹۵% CI: ۱.۴۵–۳.۲۰) و سطح سرمی VEGF (OR = ۱.۰۸, ۹۵% CI: ۱.۰۳–۱.۱۴) ارتباط مستقیم و معنی داری با بروز OHSS دارند. همچنین افزایش چرخه های ناموفق با بالا رفتن سطح سرمی E۲ در روز تزریق hCG و افزایش سایتوکاین های IL−۶ و TNF−α همراه بود (P<۰.۰۵). نتیجه گیری: سابقه چرخه های ناموفق مکرر IVF یک عامل خطر مستقل و قوی برای بروز و شدت عارضه OHSS است. این ارتباط احتمالا از طریق تغییر در پاسخ ایمونولوژیک (افزایش سایتوکاین های التهابی) و تحریک ترشح عروقی VEGF میانجی گری می شود. پایش دقیق تر هورمونی و تعدیل پروتکل های تحریک در این گروه از بیماران توصیه می شود.

کلیدواژه ها:

چرخه های ناموفق IVF ، سندرم تحریک بیش ازحد تخمدان (OHSS) ، فاکتور رشد اندوتلیال عروقی (VEGF) ، پاسخ ایمونولوژیک ، نشانگرهای التهابی