بررسی پاسخ های فیزیولوژیکی جانوران دریایی به تنش های نوظهور محیطی با رویکرد زیست فناوری دریا

محیط های دریایی با مواجهه فزاینده با تنش های نوظهور ناشی از تغییرات جهانی، مانند گرمایش، اسیدی شدن، آلودگی های شیمیایی، ریزپلاستیک ها و کم اکسیژنی، تحت فشار بی سابقه ای قرار دارند. این عوامل می توانند تعادل فیزیولوژیکی جانوران دریایی را که شاخص های کلیدی سلامت اکوسیستم محسوب می شوند، برهم زنند. این مقاله مروری با هدف بررسی پاسخ های فیزیولوژیکی این جانوران به تنش های محیطی و نقش رویکردهای نوین زیست فناوری دریا در پایش و درک این پاسخ ها انجام شد. روش کار مبتنی بر مرور نظام مند مطالعات موجود با جستجو در پایگاه های علمی و استخراج داده های کلیدی پیرامون بیومارکرها، سازوکارهای تنظیمی و ابزارهای زیست فناورانه بود. یافته ها نشان می دهد که تنش های محیطی طیفی از پاسخ های چندسطحی از تغییرات مولکولی (مانند تغییر بیان ژن های استرس و فعال سازی مسیرهای آنتی اکسیدانی) تا اختلالات متابولیکی و فیزیولوژیکی (مانند تغییر در تنظیم اسمزی و تولید انرژی) ایجاد می کنند. در این میان، زیست فناوری دریا با ارائه ابزارهایی مانند فناوری های امیکس (ترنسکریپتومیکس، متابولومیکس) و بیومارکرهای حساس (مانند شاخص های استرس اکسیداتیو و آسیب DNA)، امکان شناسایی زودهنگام این اختلالات را حتی پیش از بروز آثار اکولوژیک آشکار فراهم می کند. بحث مقاله بر این امر تاکید دارد که اگرچه این ابزارها توانمندی بالایی در پایش نشان داده اند، اما اغلب مطالعات به شرایط تک تنشی محدود هستند. چالش اصلی، درک پاسخ های یکپارچه و اثرات ترکیبی تنش های چندگانه در محیط های واقعی است. در نتیجه گیری می توان اذعان داشت که ادغام داده های چندسطحی زیست فناورانه در چارچوب های یکپارچه و پایش بلندمدت، برای درک مکانیسم های سازگاری و آسیب پذیری گونه های دریایی حیاتی است. چنین رویکردی می تواند مبنای علمی محکمی برای تدوین راهبردهای مدیریتی پایدار، حفاظت از تنوع زیستی و افزایش تاب آوری اکوسیستم های دریایی در برابر تغییرات محیطی ارائه دهد.

کلیدواژه ها:

فیزیولوژی دریایی ، تنش های محیطی ، زیست فناوری دریا ، بیومارکر ، امیکس ، استرس اکسیداتیو ، تغییرات اقلیمی ، پایش زیستی