تاثیر آلاینده های نانوذره ای محیطی بر تکوین دستگاه عصبی جنین و بروز اختلالات شناختی پایدار

افزایش روزافزون تولید و انتشار نانوذرات مهندسی شده و آلاینده های نانومقیاس ناشی از احتراق سوخت های فسیلی، صنایع و ترافیک شهری، نگرانی های جدی درباره اثرات آن ها بر سلامت جنین در دوران بارداری ایجاد کرده است. دستگاه عصبی مرکزی جنین به دلیل روند پیچیده و زمان بندی شده نوروژنز، مهاجرت نورونی، سیناپتوژنز و میلین سازی، نسبت به مواجهه با آلاینده های محیطی فوق العاده حساس است. در این مقاله مروری، شواهد موجود درباره توانایی نانوذرات در عبور از جفت و سد خونی-مغزی جنینی، القای استرس اکسیداتیو، تحریک پاسخ های التهابی عصبی و ایجاد تغییرات اپی ژنتیک پایدار بررسی شده است. مروری بر مطالعات حیوانی و انسانی نشان می دهد مواجهه پیش از تولد با نانوذرات موجود در آلودگی هوا با اختلال در تکامل قشر مخ، کاهش حجم ماده خاکستری، افت عملکردهای اجرایی و افزایش خطر اختلالات طیف اوتیسم و کاستی های توجه در دوران کودکی مرتبط است. همچنین نقش دوره های حساس بارداری، تفاوت های جنسیتی در آسیب پذیری، و برهم کنش عوامل ژنتیکی و محیطی مورد بحث قرار گرفته است. در پایان، راهبردهای پیشگیرانه شامل کاهش مواجهه مادران باردار با هوای آلوده، سیاست گذاری های زیست محیطی و جهت گیری های آینده پژوهشی برای شناسایی زیست نشانگرهای زودهنگام آسیب عصبی جنینی ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

نانوذرات محیطی ، تکوین عصبی جنین ، آلودگی هوا ، استرس اکسیداتیو ، اختلالات شناختی ، سد جفتی