بررسی ساعت های زیستی جنینی و نقش ریتم های شبانه روزی مادر در تنظیم رشد و تمایز بافتی

ریتم های شبانه روزی، نوسانات تقریبا بیست وچهارساعته ای هستند که بر بسیاری از فرایندهای فیزیولوژیک بدن، از جمله ترشح هورمونی، متابولیسم و تکثیر سلولی، حاکم اند. در دوران بارداری، جنین فاقد ساعت زیستی مرکزی کاملا بالغ است و به طور قابل توجهی به سیگنال های ریتمیک مادری، به ویژه ملاتونین، کورتیزول و دمای بدن، برای هماهنگ سازی ساعت زیستی محیطی خود وابسته است. این مقاله مروری به بررسی مبانی مولکولی ساعت زیستی، مسیرهای انتقال سیگنال ریتمیک از مادر به جنین از طریق جفت، و نقش این هماهنگی در تنظیم زمان بندی تکثیر سلولی، تمایز بافتی و بلوغ اندام ها می پردازد. شواهد حاصل از مطالعات حیوانی و انسانی نشان می دهند اختلال در ریتم شبانه روزی مادر، ناشی از عواملی نظیر کار شیفتی، نور مصنوعی شبانه یا اختلالات خواب، می تواند با پیامدهایی از جمله محدودیت رشد داخل رحمی، زایمان زودرس و اختلال در برنامه متابولیک جنین مرتبط باشد. همچنین نقش ژن های ساعت زیستی در تنظیم چرخه سلولی بافت های در حال تکوین و ارتباط اختلال ریتمیک با برنامه ریزی نادرست متابولیک بلندمدت مورد بحث قرار گرفته است. در پایان، راهکارهای عملی برای حفظ ریتم شبانه روزی سالم در دوران بارداری و اولویت های پژوهشی آینده ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

ساعت زیستی جنینی ، ریتم شبانه روزی ، ملاتونین مادری ، تمایز بافتی ، کار شیفتی در بارداری ، برنامه ریزی متابولیک