بررسی اثر تنش شوری بر پاسخ های فیزیولوژیک آویشن باغی (Thymus vulgaris L.)

آویشن باغی (Thymus vulgaris L.) یکی از مهم ترین گیاهان دارویی و معطر خانواده نعناعیان است که به دلیل دارا بودن اسانس غنی از تیمول و کارواکرول، کاربرد گسترده ای در صنایع دارویی، غذایی و بهداشتی دارد. شوری خاک و آب آبیاری، به عنوان یکی از مهم ترین تنش های غیرزیستی محدودکننده کشت گیاهان زراعی و دارویی در مناطق خشک و نیمه خشک، از طریق سازوکارهای اسمزی، سمیت یونی و تنش اکسیداتیو بر رشد و متابولیسم گیاهان اثر می گذارد. در این مقاله مروری، یافته های پژوهش های پیشین درباره اثر تنش شوری بر پاسخ های فیزیولوژیک و بیوشیمیایی آویشن باغی، شامل جوانه زنی و رشد رویشی، محتوای رنگیزه های فتوسنتزی، تنظیم اسمزی، سامانه دفاع آنتی اکسیدانی، هموستازی یونی و کمیت و کیفیت اسانس، جمع بندی و تحلیل شده است. بر اساس مطالعات مروری شده، شوری خفیف تا متوسط عمدتا با فعال سازی مکانیسم های سازگاری نظیر تجمع پرولین، افزایش فعالیت آنزیم های آنتی اکسیدان و بعضا افزایش نسبی درصد اسانس همراه است، در حالی که در سطوح بالای شوری، ظرفیت این مکانیسم های دفاعی کاهش یافته و کاهش شدید رشد، محتوای رنگیزه ای و عملکرد کلی گیاه رخ می دهد. همچنین راهکارهای مدیریتی گزارش شده برای کاهش اثرات منفی شوری بر این گیاه دارویی، از جمله استفاده از قارچ های میکوریزی، سیلیسیم و سایر محرک های زیستی، مرور شده است. جمع بندی این یافته ها می تواند مبنای علمی مناسبی برای پژوهش های آتی و مدیریت کشت آویشن باغی در اراضی با کیفیت آب و خاک شور فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

آویشن باغی ، اسانس ، تنش شوری ، پرولین ، رنگیزه های فتوسنتزی