بررسی تطبیقی منظومه های حماسی شاهنامه فردوسی و ایلیاد هومر با مروری بر ویژگی های حماسه و رویکرد شگفتی های ایران و یونان

ادبیات تطبیقی، گرایشی از نقد ادبی است که زبان های گوناگون و ادبیات ملت های مختلف را از جهت تعامل، تقابل، اثرگذاری و اثرپذیری بر یکدیگر ارزیابی می نماید. مروری بر حماسه های جهان نشان می دهد که حماسه، گزارش رشادت، جنگاوری و پهلوانی هاست که از درون اسطوره زاییده می شود و می بالد. در حماسه «ستیز ناسازها» وجود دارد که پهلوان را به جانب آرزوها، آرمان ها و خواست های ملت راهنمایی می کند. این پژوهش به گونه تطبیقی و به روش (توصیفی تحلیلی)، با مراجعه به اسناد و منابع تاریخی، شاهنامه فردوسی و سرودهای ایلیاد هومر را با رویکرد ویژگی های حماسه و شگفتی های ایران و یونان، مورد بررسی قرار داده و به این نتایج دست یافته است که: در شاهنامه، ستایش مخصوص اهورامزدا (یزدان)، آفریدگار جهان هستی است در حالی که در حماسه یونان، هر پدیده طبیعی، چون آفتاب، ماه، باد، باران، نور، ظلمت، رعد، برق و کوه، دریا و... خدایی دارد و این خدایان معمولا با یکدیگر در تضاد و ستیزه اند. در دو منظومه، جانوران و گیاهان اساطیری، نقش آفرینی می نمایند. فردوسی، آفریدگار رستم، اثر گرانسنگ خود را با نام آفریدگار جهان آغاز کرده در حالی که ایلیاد هومر، با ربوده شدن یک زن شروع شده است. دلاوران و پهلوانان حماسه ایران، از جمله رستم و گودرز، پاسبان ارزش های فرهنگی، منادی دادگری، نماد منش های پهلوانی و مرزبانانی جان بر کف اند که هدف اصلی آنان پاسداری از مرزهای میهن، نبرد با دشمنان اعتلاء و ارتقای سطح کیفی زندگانی ملت ایران هستند، در حماسه هومر، انگیزه اصلی جنگ ها و محاصره ی ده ساله ی «تروآ» نجات زنی است که آگاممنون پهلوان یونان با هکتور فرمانده تروآ برای تصاحب او مبارزه می کنند و خون هزاران نفر انسان بی گناه را بر زمین می ریزند. فردوسی در شاهنامه، کوشیده است پندار، گفتار و کردار شخصیت های داستان های خود را بر پایه حکمت خسروانی، خردورزی و آیین جوانمردی و شهسواری به آیندگان پیشکش کند.

کلیدواژه ها:

ادبیات تطبیقی ، ادبیات حماسی ، ویژگی های حماسه ، شاهنامه فردوسی ، ایلیاد هومر