راهبردهای توسعه والیبال استان چهار محال و بختیاری

مقدمه: امروزه هدف ورزش برای بسیاری از دولت ها توسعه است؛ طبق اطلاعات فدراسیون بین المللی والیبال، والیبال به یکی از پنج ورزش برتر بین المللی تبدیل شده است. مخاطبان والیبال و مشارکت جهانی به طور پیوسته افزایش یافته است و همه سنین و جنسیت ها از آن لذت می برند. در این راستا بسیاری از کشورها دریافته اند که توسعه ورزش قهرمانی و بهره گیری از مزایای مستقیم و غیرمستقیم آن بدون برنامه ریزی و سیاستگذاری مناسب میسر نیست؛ بنابراین ورزش نیز مانند هر نظام دیگری نیازمند تدوین اهداف کلان، راهبردها و برنامه های عملیاتی است تا ضمن آگاهی از مسیر حرکت بتواند از هرگونه دوباره کاری، بیراهه رفتن و به هدر رفتن منابع مالی، انسانی، فیزیکی و اطلاعاتی خود اجتناب ورزد. با عنایت به پیشرفت توسعه و اقبال عمومی مردم به ورزش والیبال و وجود ظرفیت های مناسب و بالا در این رشته و اهمیت برنامه ریزی راهبردی در توسعه ورزش به منظور شناخت دقیق و صحیح وضع موجود و ارائه راهبرد اصولی و علمی بر مبنای تحلیل سوات برای تعیین چشم انداز این ورزش در افق برنامه راهبردی، پژوهش حاضر جهت فراهم آوردن زمینه تهیه و تدوین راهبردهای توسعه ورزش والیبال استان چهار محال و بختیاری و سامان بخشیدن به تلاش های گسترده و گوناگون در عرصه این ورزش انجام شد؛ از این رو سوال اصلی پژوهش این است که با توجه به شرایط و امکانات موجود چه راهبردهایی باید در هیئت والیبال این استان طراحی و تدوین شود که ورزش والیبال در استان چهارمحال و بختیاری بتواند به جایگاه مطلوب خود دست یابد؟ روش تحقیق: روش این تحقیق توصیفی-پیمایشی از نوع تحقیقات مطالعات استراتژیک بوده است که به صورت کمی و کیفی (روش آمیخته) اجرا شد. جامعه آماری پژوهش شامل تمام صاحب نظران رشته والیبال (۱۵ نفر به عنوان شورای راهبردی) در استان چهارمحال و بختیاری بود که به صورت هدفمند انتخاب شدند. ابزار اندازه گیری تحقیق حاضر شامل مصاحبه و پرسشنامه باز بود. برای گردآوری داده ها از نظر سنجی و جلسات راهبردی استفاده شد. جهت تجزیه و تحلیل داده ها در بخش کیفی از روش دلفی و در بخش کمی از ماتریس تحلیل سوات (SWOT) استفاده گردید. پس از شناسایی عوامل داخلی قوت ها و ضعف ها برای ارزیابی عوامل داخلی (IFE) با استفاده از ضرایب و رتبه های خاص امتیازبندی شدند؛ با توجه به کلیدی یا عادی بودن قوت ها و ضعف ها به ترتیب رتبه ۴ یا ۳ به قوت ها و رتبه ۲ یا ۱ به ضعف ها اختصاص پیدا کرد. چنانچه جمع کل امتیاز نهایی در این ماتریس بیش از ۲.۵ باشد بدین معنی است که طبق پیش بینی های به عمل آمده قوت های پیش رو بر ضعف های آن غلبه خواهد داشت؛ در مورد ارزیابی عوامل خارجی (EFE) نیز عوامل اولویت دار خارجی فهرست شدند و با توجه به کلیدی یا عادی بودن فرصت ها و تهدیدها به ترتیب رتبه ۴ یا ۳ به فرصت ها و رتبه ۲ یا ۱ به تهدیدها اختصاص پیدا کرد؛ چنانچه جمع کل امتیازهایی در این ماتریس بیش از ۲.۵ باشد بدین معنی است که فرصت های پیش روی ورزش والیبال استان بر تهدیدهای آن غلبه خواهد داشت؛ یافته ها: نتایج پژوهش نشان داد که هیئت والیبال استان چهارمحال و بختیاری در وضعیت راهبردی محافظه کارانه (WO) قرار دارد و با تعادل نسبی بین قوت ها و ضعف ها (۱۰) قوت و ۱۰ ضعف و فرصت ها و تهدیدها (۱۰) فرصت و ۱۰ تهدید مواجه است. تحلیل سوات منجر به تدوین ۱۴ استراتژی (۳ تهاجمی، ۳ رقابتی، ۴ محافظه کارانه و ۴ تدافعی) شد که با تمرکز بر بهره گیری از فرصت های محیطی و کاهش ضعف های داخلی می تواند توسعه والیبال استان را تسهیل کند. بر اساس ماتریس ارزیابی عوامل داخلی که امتیاز نهایی در ماتریس درونی ۲.۱۹ محاسبه شد، ضعف های پیش روی والیبال استان تا اندازه ای بر قوت های آن غلبه خواهد کرد؛ همچنین با توجه به اینکه امتیاز نهایی ماتریس عوامل خارجی ۲.۵۴ محاسبه شد؛ در نتیجه فرصت های پیش روی والیبال استان تا اندازه ای بر تهدیدهای آن غلبه دارد. یافته های پژوهش نشان داد که والیبال استان از قوت هایی همچون حضور مربیان با درجات مختلف مربیگری، روابط عمومی فعال هیئت والیبال، توجه هیئت به والیبال بانوان، تعامل هیئت والیبال استان با آموزش و پرورش و دانشگاه های استان، برگزاری مسابقات و برخوردار است. براساس نتایج حاصل، فعال نبودن کمیته بازاریابی در هیئت والیبال استان، نبود پایگاه های استعدادیابی والیبال در سطح استان، وابستگی هیئت والیبال استان به بودجه دولتی و... به عنوان مهم ترین نقاط ضعف شناسایی شدند. از طرفی فرصت هایی همچون امکان احداث زمین های مختص والیبال ساحلی در استان، پتانسیل شهرستان کوهرنگ در برگزاری والیبال برفی، افزایش گرایش بانوان به والیبال و... وجود دارد؛ همچنین عدم حمایت صنایع بزرگ از ورزش در استان، عدم همکاری دانشگاه ها و اداره آموزش و پرورش در استعدادیابی والیبال، کاهش سرانه ورزشی با افزایش جمعیت استان و... به عنوان مهم ترین تهدیدهای والیبال استان شناسایی شدند. نتیجه گیری: توسعه ورزش والیبال در استان چهار محال و بختیاری نیازمند یک رویکرد استراتژیک و جامع است که بر استعدادیابی، تقویت زیرساخت ها، آموزش، منابع انسانی و اصلاح ساختارهای سازمانی تمرکز دارد. استعدادیابی دقیق با همکاری فدراسیون، هیئت های شهرستان و آموزش و پرورش به همراه توسعه پایگاه های ورزشی و استفاده از ظرفیت های بخش خصوصی و حامیان مالی می تواند به شناسایی و پرورش استعدادهای جوان و افزایش مشارکت عمومی در این رشته کمک کند. علاوه بر این، تدوین برنامه های راهبردی، ایجاد نظام نظارت و ارزیابی مستمر و استفاده از زیرساخت های استاندارد و مجهز به همراه مدیریت حرفه ای و برنامه محور، می تواند نقش کلیدی در ارتقای کمی و کیفی والیبال استان ایفا کند. این اقدامات با الهام از تجربیات موفق جهانی و پژوهش های مرتبط می توانند نقاط ضعف موجود را به قوت تبدیل کرده و با بهره گیری از فرصت های محیطی، ورزش والیبال را به یک فعالیت همگانی، رقابتی و سودآور در سطح استان تبدیل کنند.

کلیدواژه ها:

برنامه راهبردی ، والیبال ، چهار محال و بختیاری ، ماموریت ، تحلیل سوات