تحلیل مولفه های راهبردی و چابکی سازمانی موثر بر شکل گیری قابلیتهای هیبریدی در فدراسیون سوارکاری ایران

چکیده:مقدمه سازمان های ورزشی در دهه های اخیر با تغییرات بنیادینی در محیط فعالیت خود مواجه شده اند. جهانی شدن ورزش، رقابت فزاینده، فشارهای اقتصادی، الزامات پاسخگویی و گسترش فناوری های دیجیتال فدراسیون های ورزشی را با چالش های نوینی روبه رو کرده است. در چنین شرایطی اتکا به ساختارهای سنتی و رویه های ثابت، مدیریتی توان پاسخگویی به این پیچیدگی ها را ندارد. از این رو، مفاهیمی همچون چابکی سازمانی، قابلیت های پویا و اخیرا قابلیت های هیبریدی مورد توجه پژوهشگران و مدیران قرار گرفته اند. قابلیت های هیبریدی به توانایی سازمان در ترکیب هم زمان ساختارها، فرآیندها و فناوری های سنتی و نوین اشاره دارد؛ به گونه ای که سازمان بتواند در شرایط عدم قطعیت عملکرد خود را حفظ و حتی بهبود بخشد. در فدراسیون های ورزشی از جمله فدراسیون سوارکاری ایران این قابلیت ها می توانند شامل ترکیب آموزش حضوری و مجازی، مدیریت داده محور و تصمیم گیری انسانی و تعاملات فیزیکی و دیجیتال باشند. از سوی دیگر شکل گیری این قابلیت ها بدون وجود مولفه های راهبردی منسجم و سطح بالایی از چابکی سازمانی امکان پذیر نیست. مولفه های راهبردی نظیر تحلیل محیط، مدیریت منابع، همراستایی اهداف و بهره گیری از فناوری بنیان توسعه قابلیت های نوین را فراهم می کنند؛ همچنین چابکی سازمانی به عنوان توانایی سازمان در پاسخ سریع و موثر به تغییرات نقش تسهیل کننده ای در پیاده سازی این راهبردها دارد. با وجود اهمیت این موضوع پژوهش های اندکی به طور خاص به بررسی نقش مولفه های راهبردی و چابکی سازمانی در شکل گیری قابلیت های هیبریدی فدراسیون های ورزشی پرداخته اند. این خلا پژوهشی، ضرورت انجام مطالعه حاضر را آشکار می سازد. روش تحقیق پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت آمیخته اکتشافی متوالی است. در مرحله نخست از رویکرد کیفی مبتنی بر نظریه داده بنیاد کلاسیک استفاده شد. جامعه آماری بخش کیفی شامل اعضای هیئت علمی مدیریت ورزشی، مدیران فدراسیون سوارکاری، مربیان، پیشکسوتان و مدیران باشگاه های سوارکاری کشور بود. نمونه گیری به صورت نظری و هدفمند انجام شد و مصاحبه ها تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت که در مصاحبه دوازدهم محقق شد. ابزار گردآوری داده ها مصاحبه نیمه ساختاربندی شده بود. تحلیل داده ها از طریق کدگذاری، بازمحوری و انتخابی و با استفاده از نرم افزار MAXQDA انجام گرفت. در مرحله دوم (کمی) بر اساس مقوله ها و مفاهیم استخراج شده پرسشنامه محقق ساخته تدوین شد. جامعه آماری بخش کمی شامل کارکنان و کارشناسان فدراسیون سوارکاری و هیئت های استانی بود. حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران ۳۸۴ نفر تعیین و نمونه گیری به صورت تصادفی طبقه ای انجام شد. برای تحلیل داده ها از آمار توصیفی، تحلیل عاملی تاییدی و مدل سازی معادلات ساختاری استفاده گردید. یافته ها: یافته های بخش کیفی منجر به شناسایی چندین مقوله اصلی شد. در بعد راهبردی مولفه هایی مانند کارایی راهبردی، تحلیل سریع محیط، مدیریت هوشمند منابع مالی، توسعه همکاری های بین سازمانی و استفاده از فناوری های دیجیتال شناسایی گردید. در بعد چابکی سازمانی مفاهیمی همچون انعطاف پذیری ساختاری، چابکی در تصمیم گیری، سرعت پاسخگویی به تغییرات محیطی و توسعه ارتباطات و همکاری های مجازی استخراج شد. نتایج بخش کمی نشان داد که مولفه های راهبردی تاثیر مثبت و معناداری بر شکل گیری قابلیت های هیبریدی دارند (۰.۰۵>p). همچنین چابکی سازمانی به عنوان متغیری کلیدی نقش میانجی در تقویت اثر راهبردها بر قابلیت های هیبریدی ایفا می کند. شاخص های برازش مدل نیز حاکی از مناسب بودن مدل پیشنهادی بود. نتیجه گیری نتایج پژوهش نشان می دهد که توسعه قابلیت های هیبریدی در فدراسیون سوارکاری ایران مستلزم توجه همزمان به مولفه های راهبردی و چابکی سازمانی است. مدیران فدراسیون می توانند با تقویت راهبردهای کلان، بهره گیری از فناوری های نوین و ایجاد ساختارهای چابک زمینه ارتقای عملکرد و پایداری سازمان را فراهم آورند.

کلیدواژه ها:

قابلیت های هیبریدی ، چابکی سازمانی ، مولفه های راهبردی ، فدراسیون سوارکاری ، مدیریت ورزشی