تبیین کیفی چرخه بازتولید ناکارآمدی در ساختارهای مدیریتی ورزش

کارآمدی مدیریتی یکی از ارکان اساسی توسعه پایدار نظام ورزش محسوب می شود و ضعف در ساختارهای مدیریتی می تواند منجر به شکل گیری چرخه های تکرار شونده ناکارآمدی سازمانی گردد. مطالعات حوزه مدیریت ورزش نشان می دهد که ناکارآمدی در سازمان های ورزشی اغلب نه حاصل یک عامل منفرد بلکه نتیجه تعامل پیچیده ساختارها، فرهنگ سازمانی و الگوهای تصمیم گیری است که در طول زمان بازتولید می شوند. پژوهش های کیفی اخیر در مدیریت ورزش بر اهمیت تحلیل تجربه های سازمانی و درک زمینه ای کنشگران برای شناسایی ریشه های عملکرد ضعیف تاکید دارند (پلاکیاس، ۲۰۲۶). از سوی دیگر، بررسی تاب آوری کسب وکارهای ورزشی نشان داده است که در شرایط بحران سازمان هایی که دارای ضعف نهادی و ساختاری هستند بیشتر در معرض تکرار خطاهای مدیریتی قرار می گیرند و ناکارآمدی به صورت چرخه ای بازتولید می شود (صادقی آرانی و علی دوست، ۲۰۲۵). همچنین مطالعات کیفی در حوزه مدیریت و تجربه ورزشکاران نشان می دهد که ساختارهای سازمانی می توانند الگوهای رفتاری پایدار ایجاد کنند که حتی پس از تغییر مدیران نیز استمرار می یابد و به نوعی وابستگی مسیر سازمانی منجر می شود (پوستما و همکاران، ۲۰۲۵). در همین راستا پژوهش های نوین مدیریت ورزش تاکید دارند که تحلیل کیفی فرآیندها و تعاملات انسانی می تواند به فهم عمیق تر چرخه های ناکارآمدی کمک کند (وی و همکاران، ۲۰۲۵). با وجود اهمیت این موضوع، مطالعات اندکی به تبیین چرخه بازتولید ناکارآمدی در ساختارهای مدیریتی ورزش پرداخته اند. از این رو، پژوهش حاضر با هدف تبیین کیفی سازوکارهای شکل گیری و بازتولید ناکارآمدی در ساختارهای مدیریتی ورزش انجام شد. روش شناسی پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و با استفاده از روش تحلیل مضمون انجام شد. جامعه پژوهش شامل مدیران ارشد و میانی سازمان های ورزشی، روسای هیئت ها و فدراسیون ها، کارشناسان اجرایی و اساتید مدیریت ورزشی بود که تجربه مدیریتی مستقیم در نظام ورزش داشتند. نمونه گیری به صورت هدفمند و تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت و در مجموع ۱۸ نفر در مصاحبه های نیمه ساختار یافته مشارکت کردند. داده ها پس از پیاده سازی کامل مصاحبه ها طی مراحل کدگذاری اولیه، سازماندهی مضامین و استخراج مضامین فراگیر تحلیل شد. برای افزایش اعتبار یافته ها از بازبینی مشارکت کنندگان و مقایسه مستمر داده ها استفاده گردید. یافته ها تحلیل داده ها نشان داد ناکارآمدی مدیریتی در ورزش در قالب یک چرخه بازتولیدی شکل می گیرد که از تعامل عوامل ساختاری، رفتاری و نهادی ناشی می شود. نخستین حلقه این چرخه به ضعف ساختارهای تصمیم گیری باز می گردد؛ به گونه ای که تمرکز قدرت، ابهام در مسئولیت ها و نبود نظام ارزیابی عملکرد زمینه اتخاذ تصمیم های کوتاه مدت و غیر راهبردی را فراهم می کند. این وضعیت به کاهش پاسخ گویی سازمانی و شکل گیری مدیریت واکنشی منجر می شود. در مرحله بعد، فرهنگ سازمانی محافظه کارانه و مقاومت در برابر تغییر موجب تثبیت الگوهای ناکارآمد می شود. مشارکت کنندگان بیان کردند که ترجیح حفظ وضعیت موجود مانع یادگیری سازمانی شده و خطاهای مدیریتی بدون اصلاح تکرار می شوند. این شرایط به تضعیف سرمایه انسانی و کاهش انگیزش کارکنان انجامیده و وابستگی سازمان به افراد خاص را افزایش می دهد. حلقه سوم چرخه ناکارآمدی به بی ثباتی مدیریتی مرتبط بود. تغییرات مکرر مدیران بدون انتقال دانش سازمانی سبب گسست برنامه ها و آغاز مجدد سیاست ها می شود. در نتیجه سازمان وارد چرخه ای می شود که در آن برنامه های اصلاحی هرگز به مرحله بلوغ نمی رسند. مدل نهایی پژوهش نشان داد که تعامل میان ضعف ساختاری، فرهنگ سازمانی ایستا و بی ثباتی مدیریتی سازوکار اصلی بازتولید ناکارآمدی در مدیریت ورزش را تشکیل می دهد.

کلیدواژه ها:

ناکارآمدی سازمانی ، مدیریت ورزش ، تحلیل کیفی ، ساختار مدیریتی ، حکمرانی ورزشی