ارائه مدل توانمندسازی سرمایه انسانی در وزارت ورزش و جوانان با رویکرد صمیمیت سازمانی و توسعه سرمایه اجتماعی

مقدمه: در سال های اخیر سازمان های دولتی و به ویژه نهادهای ورزشی با پیچیدگی های فزاینده ای مواجه شده اند؛ این پیچیدگی ها ناشی از افزایش وظایف سازمانی، انتظارات متنوع ذی نفعان و اهمیت روزافزون سرمایه انسانی و اجتماعی در ارتقای عملکرد سازمان است (رینایتی و همکاران ۲۰۲۵). وزارت ورزش و جوانان به عنوان نهاد سیاست گذار و ناظر بر برنامه ها و طرح های ورزشی و جوانان به شدت متکی به کارایی، تعهد و همکاری کارکنان خود است. با این حال مشکلاتی مانند ساختارهای سلسله مراتبی، کمبود اعتماد میان کارکنان، مشارکت محدود و عدم بهره گیری بهینه از شبکه های اجتماعی و سازمانی موجب کاهش عملکرد و بهره وری شده است. مرادی و همکاران (۲۰۲۵) شواهد نشان می دهد که تقویت صمیمیت سازمانی که به سطح، اعتماد، نزدیکی عاطفی و همکاری میان اعضای سازمان اشاره دارد می تواند روابط انسانی را تقویت، اشتراک دانش را افزایش و زمینه توسعه سرمایه انسانی را فراهم کند (شیری و همکاران (۲۰۲۴). با این حال مدل های یکپارچه ای که صمیمیت سازمانی را با راهبردهای توانمندسازی سرمایه انسانی و توسعه سرمایه اجتماعی در سازمان های دولتی ورزشی پیوند دهند محدود است. پژوهش حاضر با هدف پر کردن این خلا، چارچوبی مفهومی برای توانمندسازی سرمایه انسانی در وزارت ورزش و جوانان با تاکید بر صمیمیت سازمانی و توسعه سرمایه اجتماعی ارائه می دهد و راهنمایی عملی برای مدیران و سیاست گذاران در ارتقای تعامل، همکاری و عملکرد کارکنان فراهم می آورد. روش تحقیق: روش شناسی پژوهش از نوع کیفی و توصیفی-تحلیلی مبتنی بر نظریه داده بنیاد بوده و برای جمع آوری داده های تجربی از مصاحبه های نیمه ساختار یافته استفاده گردید. جامعه آماری شامل مدیران ارشد، سرپرستان واحدها و کارشناسان منابع انسانی وزارت ورزش و جوانان بود که با روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند تا طیف وسیعی از دیدگاه ها در زمینه توانمندسازی کارکنان و تعاملات سازمانی گردآوری شود. تعداد ۱۵ مصاحبه انجام شد و فرآیند تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. مصاحبه ها با سوالات باز و نیمه ساختار یافته هدایت شدند تا شرکت کنندگان تجربه ها، چالش ها، فرصت ها و مکانیزم های ارتقای سرمایه انسانی و صمیمیت سازمانی را بیان کنند. داده های گردآوری شده با روش تحلیل مضمون براون و کلارک (۲۰۰۶) تحلیل شدند و مفاهیم اولیه، محوری و کلیدی استخراج گردید. در مرحله بعد، داده های مصاحبه ها با مرور ادبیات علمی تلفیق شد و با استفاده از رویکرد نظریه داده بنیاد، الگوهای مفهومی و روابط میان متغیرها شناسایی و مدل تحلیلی توانمندسازی سرمایه انسانی شکل گرفت. یافته ها: یافته های پژوهش نشان داد که توانمندسازی سرمایه انسانی در وزارت ورزش و جوانان تحت تاثیر مجموعه ای از عوامل چندلایه و متقابل است. نخست عوامل فردی و روان شناختی شامل خودکارآمدی، انگیزه، تاب آوری، هوش هیجانی و مهارت های حل مسئله است که امکان مشارکت فعال، خلاقیت و انعطاف پذیری کارکنان را فراهم می کند. دوم عوامل مدیریتی و سازمانی شامل رهبری تحول آفرین، مشارکت کارکنان در تصمیم گیری، تعریف روشن نقش ها و شفافیت ارتباطات است که اعتماد، همکاری و تعامل موثر میان واحدها را تقویت می کند. سوم عوامل فرهنگی و ارزشی شامل ارزش ها و هنجارهای مشترک سازمانی، احترام متقابل و ایجاد فضای همدلی و قدردانی است که صمیمیت سازمانی و انسجام اجتماعی را ارتقا می دهد. چهارم عوامل فناورانه و مدیریت دانش شامل دسترسی به ابزارهای دیجیتال، همکاری سامانه های مدیریت دانش و برنامه های آموزشی نوین است که یادگیری، هماهنگی و نوآوری میان کارکنان و واحدها را تسهیل می کند. پنجم عوامل شبکه ای و سرمایه اجتماعی شامل شبکه های داخلی و تعامل با ذی نفعان بیرونی، همکاری با فدراسیون ها و سازمان های محلی و بهره گیری از شبکه های حرفه ای است که تبادل دانش و منابع را تقویت کرده و سرمایه اجتماعی و همبستگی سازمانی را ارتقا می دهد. بر اساس تحلیل داده ها، پنج دسته راهبرد کلیدی برای توانمندسازی سرمایه انسانی شناسایی شد: توسعه مهارت ها و قابلیت های فردی کارکنان از طریق آموزش و یادگیری مستمر، تقویت صمیمیت سازمانی از طریق ایجاد اعتماد، همکاری و ارتباطات موثر، نهادینه سازی فرهنگ ارزش ها و قدردانی برای ارتقای انگیزه و انسجام کارکنان، بهره گیری از فناوری و مدیریت دانش برای بهبود یادگیری و نوآوری و توسعه شبکه های داخلی و خارجی برای تقویت سرمایه اجتماعی و همکاری میان کارکنان و سازمان های مرتبط. نتیجه گیری: پژوهش نشان داد که توانمندسازی سرمایه انسانی در وزارت ورزش و جوانان نیازمند رویکردی است که همزمان به ابعاد فردی، مدیریتی، فرهنگی، فناورانه و شبکه ای توجه داشته باشد. پیاده سازی راهبردهای شناسایی شده می تواند مشارکت، تعهد سازمانی، همکاری تیمی و عملکرد کلی کارکنان را افزایش دهد و سرمایه اجتماعی سازمان را تقویت کند. برای مدیران، سیاست گذاران و کارشناسان منابع انسانی این پژوهش چارچوب عملی و نظری ارائه می دهد تا توانمندسازی کارکنان و صمیمیت سازمانی تقویت شود و سازمان در محیط های پیچیده و پویا عملکرد بهینه داشته باشد. همچنین این مطالعه خلا موجود در ادبیات علمی در زمینه توانمندسازی سرمایه انسانی و نقش صمیمیت سازمانی در سازمان های دولتی ورزشی را کاهش داده و پایه ای برای پژوهش های آینده فراهم می آورد.

کلیدواژه ها:

توانمندسازی سرمایه انسانی ، صمیمیت سازمانی ، سرمایه اجتماعی ، وزارت ورزش و جوانان ، مدیریت منابع انسانی