مسئولیت مدنی ارائه دهندگان سامانه های هوش مصنوعی در حقوق ایران

گسترش سامانه های هوش مصنوعی و کاربرد فزاینده آن ها در حوزه های مختلف، پرسش های جدی در خصوص مسئولیت مدنی ناشی از عملکرد این سامانه ها ایجاد کرده است. مسئله اصلی این پژوهش، بررسی امکان و چگونگی اعمال مسئولیت مدنی بر ارائه دهندگان سامانه های هوش مصنوعی در حقوق ایران است؛ نظامی که فاقد مقررات خاص در این زمینه است. هدف تحقیق، تبیین مبانی حقوقی مسئولیت، تحلیل شرایط تحقق آن و شناسایی چالش ها و خلاهای موجود در حقوق موضوعه ایران است. روش پژوهش توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر مطالعه منابع کتابخانه ای، قوانین و دکترین حقوقی است. یافته ها نشان داد که هرچند قواعد سنتی مسئولیت مدنی برای مواجهه مستقیم با هوش مصنوعی طراحی نشده اند، اما با تفسیر پویا از مقررات قانون مدنی و قانون مسئولیت مدنی، مسئولیت ارائه دهندگان این سامانه ها توجیه شده است. همچنین، دشواری اثبات تقصیر و رابطه سببیت و ابهام در تعیین شخص مسئول، از مهم ترین چالش های حقوقی موجود است. نوآوری پژوهش در ارائه تحلیلی منسجم از ظرفیت های حقوق ایران برای پذیرش مسئولیت مدنی ارائه دهندگان هوش مصنوعی و تاکید بر ضرورت بازنگری تقنینی با محوریت عدالت جبرانی و حمایت از زیان دیده نهفته است.

کلیدواژه ها:

مسئولیت مدنی ، هوش مصنوعی ، ارائه دهنده سامانه های هوش مصنوعی ، حقوق ایران ، تقصیر و رابطه سببیت