حق کودکان به شهر: مرور، مفاهیم، چارچوب ها و رویکردهای برنامه ریزی شهری

حق کودکان به شهر به عنوان رویکردی نوین در برنامه ریزی شهری نقشی اساسی در تضمین دسترسی برابر کودکان به فضاهای شهری، ارتقای کیفیت زندگی و تقویت مشارکت فعال آنان در تصمیم گیری های شهری ایفا می کند. پژوهش حاضر با رویکرد مروری انجام شده و هدف آن، تحلیل ترکیب و جمع بندی یافته های موجود در حوزه «حق کودکان به شهر» است. به منظور گردآوری منابع، جستجوی نظام مند در پایگاه های داده علمی معتبر از جمله سیویلیکا، نورمگز، SID، مگیران، ایرانداک، گوگل اسکولار، ساینس دایرکت و ریسرچ گیت صورت گرفته است. در این فرآیند از کلیدواژه های فارسی و انگلیسی مرتبط همچون حق کودک به «شهر»، «حقوق کودکان و فضای شهری»، Children's right to the city، Spatial justice for children، city و... استفاده شده است تا دامنه جستجو جامع و دربرگیرنده ی مطالعات بین المللی باشد. در گام نخست بیش از ۳۰۰ منبع شناسایی گردید که پس از حذف موارد نامربوط، تکراری یا فاقد کیفیت علمی، تعداد آنها به ۱۱۵ مورد کاهش یافت. از میان این مجموعه، ۳۰ مقاله و پایان نامه داخلی و خارجی که از بیشترین ارتباط مفهومی و اعتبار علمی برخوردار بودند، به عنوان منابع اصلی انتخاب شدند. یافته های این مطالعه نشان می دهد که پژوهش های مرتبط با حق کودکان به شهر عمدتا در دهه های اخیر شکل گرفته اند؛ به طوری که تمرکز مطالعات داخلی بیشتر بر مفهوم شهر دوستدار کودک بوده است، در حالی که پژوهش های جهانی اغلب پراکنده، خردمقیاس و محدود به برخی از ابعاد این حق بوده اند. بررسی و تحلیل منابع موجود ضمن آشکار ساختن شکاف های علمی بر ضرورت توسعه چارچوب های جامع، بررسی و تحلیل تاثیرات برنامه ریزی شهری و ارائه سیاست های عملیاتی در راستای تحقق حق کودکان به شهر تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

حق کودکان به شهر ، عدالت اجتماعی ، مشارکت ، کودکان ، شهر دوستدار کودک