جهانی شدن و تحولات موسیقی ارکسترال ایرانی: رویکردی تبارشناسانه - آسیب شناختی

این مقاله با رویکردی توصیفی-تحلیلی به بررسی نسبت «جهانی شدن» و تحولات موسیقی ارکسترال ایرانی در دوره معاصر می پردازد. نگارنده با مرور تاریخی تعامل موسیقی دستگاهی ایران و موسیقی ارکسترال، نشان می دهد که این دو حوزه از بدو شکل گیری موسیقی ارکسترال ایرانی همواره در رابطه ای دوسویه و پویا قرار داشته اند. در ادامه، با اتکا به نظریه های جهانی شدن و انقلاب ارتباطات، سه تبار اصلی در موسیقی ارکسترال ایرانی بر اساس میزان حضور و کارکرد مولفه های فرهنگ ملی شناسایی می شود: جانشینی رسانه ارکستر به جای موسیقی دستگاهی، همنشینی موسیقی دستگاهی و ارکسترال، و نقش پذیری متقابل این دو رسانه. نتایج تحلیل نشان می دهد که موسیقی ارکسترال ایرانی در دهه های اخیر به طور فزاینده ای به تبار سوم گرایش یافته است؛ تباری که در آن عناصر موسیقی دستگاهی نه در سطح ظاهری، بلکه در ساختارهای درونی همچون نظام مایگی، ریتم، آرتیکولاسیون و تکنیک های اجرایی بازتاب می یابند. مقاله همچنین نقش عوامل ارتباطی، آموزشی، اقتصادی و رسانه ای را در جهانی شدن این گونه موسیقایی بررسی کرده و در نهایت، با اتخاذ رویکردی آسیب شناسانه، جهانی شدن موسیقی ارکسترال ایرانی را هم زمان واجد ظرفیت های فرصت ساز و تهدیدآمیز برای تداوم و هویت فرهنگ موسیقایی ملی ارزیابی می کند.

کلیدواژه ها:

جهانی شدن ، موسیقی ارکسترال ایرانی ، موسیقی دستگاهی ، تبارشناسی ، هویت فرهنگی