خوانش هویت مکانی و زیباشناسی تاریخی کاروانسرای حسین خانی همدان از منظر علوم رفتاری و ادراک فضایی

پژوهش حاضر با عنوان خوانش هویت مکانی و زیباشناسی تاریخی کاروانسرای حسین خانی همدان از منظر علوم رفتاری و ادراک فضایی، تلاشی است برای بازتعریف هویت این بنای تاریخی؛ هویتی که نه صرفا در کالبد فیزیکی بلکه در پیوند میان سازمان فضایی و تجربیات ادراکی کاربر بازشناسی می شود. هدف اصلی این پژوهش، شناسایی و تبیین مولفه های هویت بخش و زیباشناختی کاروانسرای حسین خانی از طریق به کارگیری اصول علوم رفتاری نظیر قلمروسازی، امنیت ادراکی و خوانایی است تا مشخص گردد چگونه معماری بومی این بنا، تجربه ای معنادار از مکان را برای کاربران ایجاد کرده است. در این راستا با اتکا به مطالعات اسنادی و تحلیل های کالبدی-رفتاری سازماندهی فضایی کاروانسرا مورد واکاوی قرار گرفت. نتایج نشان می دهد که حیاط مرکزی به مثابه هسته سازمان دهنده تعاملات، رواق ها به عنوان فضاهای واسط و تعدیل کننده و حجره ها در مقام قلمروهای نیمه خصوصی همگی در پیوندی هم افزا با مصالح بومی و تناسبات هندسی، مولفه های زیباشناسی تاریخی را عینیت بخشیده اند. یافته ها بیانگر آن است که کاروانسرای حسین خانی الگویی موفق از همنشینی اقلیم، فرهنگ رفتار و فرم است؛ الگویی که در فرآیند باززنده سازی و بازکاربری های معاصر می تواند ضامن حفظ اصالت تاریخی و تقویت حس تعلق و هویت مکانی باشد.

کلیدواژه ها:

علوم رفتاری ، ادراک فضایی ، هویت مکانی ، زیباشناسی تاریخی ، باززنده سازی بناهای تاریخی