مرور نظام مند پژوهشهای انجام شده در حوزه یکپارچه سازی BIM و Digital Twin در مدیریت پروژه های عمرانی و شهرسازی

تحول دیجیتال در صنعت مهندسی معماری ساخت و مدیریت تسهیلات (AEC-FM) طی دهه اخیر، زمینه ساز ظهور فناوری های نوینی شده است که در این میان مدل سازی اطلاعات ساختمان (BIM) و دوقلوی دیجیتال (DT) نقشی محوری ایفا می کنند. پژوهش حاضر با مرور نظام مند مطالعات مرتبط با یکپارچه سازی BIM و DT به تحلیل روندهای پژوهشی حوزه های کاربست فناوری های مکمل، مرور چالش ها و شکاف های تحقیقاتی موجود در این حوزه پرداخته است. هدف «BIM-DT Integration» «DT» جستجوی نظام مند با به کارگیری کلیدواژه های تخصصی شامل «Digital Twin»، «BIM»، «Building Information Modeling» و «Construction Management» در پایگاه های معتبر Web of Science، Scopus، IEEE Xplore، Taylor & Francis، Springer ScienceDirect و MDPI انجام شد. در گام ابتدایی ۴۲۰ سند علمی شناسایی گردید که پس از حذف موارد تکراری و اعمال معیارهای ورود همچون ارتباط مستقیم با موضوع و انتشار در نشریات هم داور و خروج (مطالعات غیر مرتبط یا فاقد دسترسی کامل)، در نهایت ۶۰ مقاله بین المللی منتشر شده در بازه ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵ به همراه ۱۲ پژوهش فارسی نمایه شده در پایگاه سیویلیکا برای تحلیل نهایی انتخاب شدند. یافته ها حاکی از آن است که پژوهش های اولیه عمدتا بر نقش BIM به مثابه زیرساخت اطلاعاتی دوقلوی دیجیتال متمرکز بوده اند؛ اما در سال های اخیر گرایش مطالعات به سمت توسعه سامانه های هوشمند مبتنی بر تلفیق ADT، BIM، اینترنت اشیا (IoT)، هوش مصنوعی، یادگیری ماشین، بلاک چین، سامانه های اطلاعات جغرافیایی (GIS) و واقعیت های توسعه یافته (AR/VR) تغییر یافته است. حوزه های مدیریت دارایی، نگهداری پیش بین، بهینه سازی مصرف انرژی، شهرهای هوشمند و مدیریت زیرساخت ها پرکاربردترین عرصه های پیاده سازی این فناوری ها محسوب می شوند. با این حال بررسی عمیق ادبیات پژوهش نشان می دهد که موانعی نظیر نبود استانداردهای یکپارچه، مسائل تعامل پذیری داده ها، چالش های کیفیت داده های بلادرنگ، دغدغه های امنیت سایبری و فقدان چارچوب های اجرایی شفاف، همچنان به عنوان مهم ترین سدهای فراروی توسعه فراگیر راهکارهای BIM-DT باقی مانده اند.

کلیدواژه ها:

مدل سازی اطلاعات ساختمان (BIM) ، دوقلوی دیجیتال Digital Twin ، اینترنت اشیا ، هوش مصنوعی ، ساختمان هوشمند ، صنعت ساخت و ساز