پدیدارشناسی «استعفای خاموش» در روابط زناشویی: تجربه زیسته کناره گیری عامدانه از سرمایه گذاری عاطفی بدون طلاق رسمی

پژوهش حاضر با هدف بررسی تجارب زیسته افرادی انجام شد که در روابط زناشویی خود دچار «استعفای خاموش» شده اند و نیز با هدف شناسایی ابعاد، پیامدها و عوامل زمینه ساز این پدیده در شهر شیراز. جامعه آماری شامل تمامی زوج های متاهلی بود که در چارچوب ازدواج رسمی زندگی می کردند و علی رغم نبود طلاق قانونی، نوعی کناره گیری هیجانی و گسست عاطفی را تجربه می کردند. نمونه گیری به صورت هدفمند و با درنظرگرفتن تنوع جنسیتی، مدت ازدواج، و شدت کناره گیری انجام شد. در مجموع ۱۲ مشارکت کننده (شش زن و شش مرد) در پژوهش شرکت کردند و داده ها از طریق مصاحبه های عمیق نیمه ساختاریافته گردآوری گردید. تحلیل داده ها با روش تحلیل مضمون و با تمرکز بر استخراج الگوهای معنادار و تبیین تجارب زیسته مشارکت کنندگان انجام شد. یافته ها نشان داد که استعفای خاموش در روابط زناشویی حاصل یک فرایند تدریجی است که با خستگی و فرسودگی هیجانی آغاز می شود، به تدریج به سکوت هیجانی، گسست ارتباطی و کاهش سرمایه گذاری عاطفی پیش می رود و در نهایت به ادامه اجباری رابطه و سازگاری منفعلانه منتهی می شود. مشارکت کنندگان تجربه خود را ترکیبی از سرخوردگی، بی تفاوتی، انزوای درونی، کاهش انتظارات، و احساس ماندن در یک رابطه صرفا رسمی توصیف کردند. آنان همچنین بر این نکته تاکید داشتند که متخصصان خانواده، مشاوران و سیاستگذاران باید آموزش مهارت های ارتباطی را در اولویت قرار دهند، برنامه های مشاوره ای قابل دسترس طراحی کنند، و مداخلاتی برای تقویت پیوندهای عاطفی زوجین توسعه دهند. بهبود زیرساخت های مشاوره، افزایش آگاهی عمومی درباره فرسودگی هیجانی، و حمایت از زوج های دچار پریشانی عاطفی می تواند کیفیت زندگی زناشویی را ارتقا دهد و از گسترش پدیده استعفای خاموش در خانواده ها پیشگیری کند.

کلیدواژه ها:

استعفای خاموش ، تجربه زیسته ، روابط زناشویی ، کناره گیری هیجانی ، تحلیل مضمون