نقش منبع کنترل و سبک های کنترل روان شناختی والدین در پیش بینی رفتارهای پرخطر در نوجوانان

زمینه و هدف: رفتارهای پرخطر از جمله رفتارهای ناسازگارانه شایع در دوره نوجوانی با پیامدهای روانی و اجتماعی جدی به شمار می روند که اغلب در پاسخ به تنیدگی های محیطی و ناکامی در نیاز به خودمختاری بروز می یابند؛ هدف پژوهش حاضر نقش منبع کنترل و سبک های کنترل روان شناختی والدین در پیش بینی رفتارهای پرخطر در نوجوانان بود. روش: پژوهش حاضر از نظر هدف بنیادی و از نظر شیوه اجرا توصیفی - همبستگی بود. جامعه آماری پژوهش شامل تمامی نوجوانان ۱۲ تا ۱۸ سال شهر تهران در سال ۱۴۰۵ بود. از این میان ۳۹۷ نفر با استفاده از روش نمونه گیری در دسترس به عنوان نمونه پژوهش انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل مقیاس خطرپذیری نوجوانان ایرانی زاده محمدی و همکاران (۱۳۹۰)، مقیاس منبع کنترل راتر (۱۹۶۶) و مقیاس کنترل روان شناختی وابسته مدار و پیشرفت مدار سوننز و همکاران (۲۰۱۰) بود. تحلیل داده ها با استفاده از آزمون های ضریب همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه به روش همزمان در نرم افزار آماری SPSSv۲۶ انجام شد. یافته ها: یافته ها نشان داد که منبع کنترل بیرونی و سبک های کنترل روان شناختی والدین به طور معناداری گرایش به رفتارهای پرخطر را پیش بینی می کنند؛ بدین صورت که رابطه منبع کنترل بیرونی با رفتارهای پرخطر مثبت و معنادار بود و ابعاد وابسته مدار و پیشرفت مدار کنترل روان شناختی والدین نیز رابطه مثبت و معناداری با گرایش نوجوانان به رفتارهای پرخطر نشان دادند. بحث و نتیجه گیری: منبع کنترل بیرونی و اعمال فشارهای روان شناختی از سوی والدین از عوامل کلیدی در افزایش گرایش نوجوانان به رفتارهای پرخطر محسوب می شوند؛ آموزش مهارت های بازسازی شناختی برای درونی سازی منبع کنترل در نوجوانان و توسعه برنامه های آموزش فرزندپروری حمایتگر خودمختاری برای والدین می تواند نقش موثری در کاهش این رفتارهای آسیب زا ایفا کند.

کلیدواژه ها:

رفتارهای پرخطر ، منبع کنترل ، کنترل روان شناختی والدین ، نوجوانان