واکاوی تجربه ی زیسته دختران نوجوان شهر تهران از انگ اجتماعی دریافت خدمات مشاوره ای و روان شناختی و تاثیر آن بر تمایل به کمک خواهی مجدد

پژوهش حاضر با هدف واکاوی تجربه ی زیسته ی دختران نوجوان شهر تهران از انگ اجتماعی دریافت خدمات مشاوره ای و روان شناختی و تاثیر آن بر تمایل به کمک خواهی مجدد طراحی و اجرا شد. روش پژوهش حاضر کیفی از نوع پدیدارشناسی تفسیری بود. جامعه ی آماری این مطالعه شامل تمامی دختران نوجوان ۱۵ تا ۱۸ ساله ی شهر تهران در سال ۱۴۰۳–۱۴۰۴ بود که در سال های اخیر حداقل یک بار تجربه ی دریافت خدمات مشاوره ای و روان شناختی را داشته اند. نمونه گیری به روش هدفمند انجام شد تا تنوع مشارکت کنندگان از نظر مناطق مختلف تهران، پایگاه اقتصادی اجتماعی خانواده، نوع مدرسه و تعداد جلسات دریافت شده در نمونه لحاظ گردد. در مجموع، ۱۲ نفر از دختران نوجوان برای شرکت در پژوهش انتخاب شدند و داده ها از طریق مصاحبه های عمیق نیمه ساختاریافته جمع آوری گردید. تحلیل داده ها با استفاده از روش تحلیل مضمون انجام شد و اعتبار یافته ها بر اساس معیارهای اعتبار پژوهش های کیفی از طریق سه سویه سازی تایید شد. نتایج مطالعه نشان داد که دختران نوجوان در مواجهه با دریافت خدمات مشاوره ای و روان شناختی، انگ اجتماعی را در سطوح مختلف فردی، خانوادگی و اجتماعی تجربه می کنند که مهم ترین آن ها شامل انگ خانوادگی و تهدید حیثیت، پنهان سازی و زندگی دوگانه، طرد همسالان و برچسب اجتماعی، تجربه ی درمان انگ و درونی سازی انگ و کاهش عزت نفس است. در مقابل، این تجربه ی زیسته ی سرشار از انگ و شرم، به شکل گیری چرخه ای بازدارنده منجر می شود که در آن دختران نوجوان تمایل به کمک خواهی مجدد را به شدت کاهش داده و ترجیح می دهند در سکوت رنج بکشند تا اینکه دوباره تجربه ی انگ زدگی را تکرار کنند. همچنین یافته ها نشان داد که واکنش های انگ آمیز خانواده، برچسب زنی همسالان، برخورد نامناسب برخی درمانگران و درونی سازی باورهای منفی، از مهم ترین عواملی هستند که تمایل به مراجعه ی مجدد را تضعیف می کنند. توصیه می شود برنامه های آموزشی برای خانواده ها در زمینه کاهش انگ نسبت به خدمات روان شناختی طراحی و اجرا شود، دوره های آموزشی ویژه ای برای درمانگران و مشاوران در زمینه نحوه برخورد با مراجعان نوجوان برگزار گردد و فعالیت های آگاه سازی در مدارس برای کاهش برچسب زنی و افزایش پذیرش اجتماعی دانش آموزان دریافت کننده خدمات روان شناختی پیگیری شود. چنین اقداماتی می تواند موانع اجتماعی کمک خواهی را کاهش داده و تداوم درمان را در جمعیت دختران نوجوان افزایش دهد.

کلیدواژه ها:

انگ اجتماعی ، تمایل به کمک خواهی مجدد ، دختران نوجوان ، تجربه ی زیسته