پدیدارشناسی «پنهان سازی تلاش تحصیلی» در نوجوانان مدارس متوسطه دولتی: مطالعه ای کیفی از انگ درس خوان بودن در فرهنگ همسالان

پژوهش حاضر با هدف کشف و تحلیل تجربه زیسته نوجوانان از پنهان سازی تلاش تحصیلی در مدارس متوسطه دولتی شهر شیراز طراحی و اجرا شد. جامعه آماری این مطالعه شامل دانش آموزان پایه دهم و یازدهم مدارس متوسطه دولتی عادی شهر شیراز بود که تجربه خودگزارشی از پنهان سازی تلاش تحصیلی داشتند. نمونه گیری به روش هدفمند و با استفاده از تکنیک گلوله برفی انجام شد تا تنوع جنسیتی، پایه تحصیلی و میزان پنهان سازی در نمونه لحاظ شود. در مجموع، ۱۴ نفر از نوجوانان برای شرکت در پژوهش انتخاب شدند و داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته عمیق جمع آوری گردید. تحلیل داده ها با استفاده از روش تحلیل مضمون و با تاکید بر استخراج الگوهای رفتاری، تجربیات عاطفی و عوامل زمینه ساز پنهان سازی تلاش انجام گرفت. نتایج مطالعه نشان داد که پدیده پنهان سازی تلاش تحصیلی در نوجوانان تحت تاثیر مجموعه ای از عوامل فردی، بین فردی و محیطی قرار دارد. مهم ترین عوامل تسهیل کننده شامل هنجارهای ضدتحصیل در گروه همسالان مانند برچسب زنی و طرد اجتماعی، ترس از هزینه اجتماعی موفقیت و فشار برای همنوایی با فرهنگ متوسط گرایی است. در مقابل، عواملی مانند حمایت خانواده و تجربه موفقیت تحصیلی گذشته می تواند انگیزه پنهان سازی را کاهش دهد. همچنین یافته ها نشان داد که راهبردهای پنهان سازی شامل دروغ گفتن درباره میزان مطالعه، مطالعه در ساعات پنهان و پنهان کردن نمرات است و این رفتارها به تدریج به پیامدهایی مانند دوسوگرایی هویتی، بیگانگی از خود تحصیلی، اضطراب افشا و فرسودگی پنهان منجر می شود. بر این اساس، پیشنهاد می شود مدارس با اجرای برنامه های آموزش همسالان برای تغییر هنجارهای ضدتحصیل، مشاوران مدرسه با شناسایی نشانه های پنهان سازی تلاش و والدین با ایجاد ایمنی روانی برای ابراز موفقیت، زمینه کاهش این پدیده و بهبود سلامت روانی نوجوانان را فراهم سازند. همچنین توجه به سیاست های حمایتی در سطح مدرسه و آگاه سازی معلمان از پیامدهای پنهان سازی تلاش می تواند نقش مهمی در کاهش این رفتار و گسترش فرهنگ پذیرش موفقیت تحصیلی در مدارس داشته باشد.

کلیدواژه ها:

پنهان سازی تلاش تحصیلی ، نوجوانان ، مدارس متوسطه دولتی ، فرهنگ همسالان ، هزینه اجتماعی موفقیت ، شیراز