ارزیابی عملکرد و برخی صفات زراعی ژرم پلاسم بومی کنجد (Sesamum indicum L.)

کنجد از جمله قدیمی ترین محصولات زراعی است که در ایران کشت می شود و به عنوان سلطان دانه های روغنی مشهور است. در دشت مغان ریز که از مناطق مهم و قطب تولید محصولات زراعی در کشور می باشد کشت و زرع کنجد از قدیم الایام متداول و رایج بوده است اما با توسعه مکانیزاسیون و انقلاب مکانیزه در کشاورزی سطح کشت این گواه مقداری کاهش یافته است ولی به واسطه معرفی و وجود ارقام و ژنوتیپ های پر پتانسیل و سازگار کشت و کارای گواه رو به افزایش است. ای دانه روغری به لحاظ دارا بودن ماده آنتی اکسیدانت در محتوای دانه و کیفیت بالای روغن می تواند نقش مهمی در سلامتی و استاندارد تغذیه ای خانوارها به عهده داشته باشد، همچنین ای نبات روغری نسبت به تنش ها به خصوص تنش خشکی جزء مقاوم تری دانه های روغنی محسوب می شود بنابراین در شرایط کنونی که با کمبود و بحران شدی آب در کشور مواجه هستیم توسعه کشت و افزایش تولید کنجد از اهمی و مه ای برخوردار است. هدف از این مطالعه مشخص کردن تنوع صفات عملکردی نمونه های کنجد به منظور کسب اطلاعات در جهت تبیین راهبردهایی برای برنامه های اصلاحی آینده این محصول می باشد. برای این منظور تعداد ۱۲ ژنوتیپ کنجد در سال زراعی ۱۳۹۵ در شرایط آب و هوایی دشت مغان در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی کشت گردید. هر ژنوتیپ در ۳ خط یک و نیم متری و عملیات کشت زین در طی تیر ماه انجام پذیرفت. در جریان این آزمایش خصوصیات مهم زراعی و پیگی های مورفولوژیک و فیزیولوژیک از جمله عملکرد دانه، روز تا ۵۰ درصد گلدهی، روز تا ۷۵ درصد رسیدگی، ارتفاع بوته، فاصله اولین کپسول از سطح زمین مورد مطالعه و ارزیابی قرار گرفتند. در نهایت برتری ارقام بعد از تجزیه آماری و گروه بندی ژنوتیپ های مورد بررسی به منظور استفاده در تلاقی های آتی شناسایی شدند. نتایج حاصل از این آزمایش نشان داد که ژنوتیپ های ۱۵۹-TN۷۸-۶۶، TN۷۸-۳۸۹، TN۷۸-۴۴۰، TN۷۸ و ناز دارای بیشترین عملکرد در واحد سطح بودند.

کلیدواژه ها:

لاین های ، کنجد ، ژنرم پلاسم ، عملکرد ، ژنوتیپ ، دشت مغان