بررسی سیاستهای قیمت گذاری دارو و دسترسی به داروهای اساسی در ایران

قیمت گذاری دارو یکی از مداخله برانگیزترین حوزه های سیاست گذاری سلامت در ایران است؛ حوزه ای که هم به دلیل فشارهای مالی فزاینده بر خانوارها و دولت و هم به دلیل شکنندگی زنجیره تامین دارو تحت شرایط تحریم و نوسانات اقتصادی، به یکی از چالش های بنیادین نظام سلامت تبدیل شده است. هدف این پژوهش تحلیل جامع سیاست های قیمت گذاری دارو در ایران و ارزیابی پیامدهای اقتصادی و ساختاری آن بر دسترسی به داروهای اساسی است. این مطالعه بر پایه رویکرد تحلیلی اسنادی انجام شده و از تلفیق داده های گزارش های رسمی، ادبیات علمی بین المللی، شواهد تجربی و اسناد بالادستی کشور بهره برده است. یافته ها نشان می دهد که وابستگی شدید نظام قیمت گذاری به مدل هزینه مبنا، ساختار چندپاره تصمیم گیری مداخلات دستوری، تعارض منافع دولت به عنوان خریدار و تنظیم گر، ضعف نظارت، نبود طبقه بندی کارآمد داروهای ضروری و تخصیص غیرهدفمند یارانه موجب بروز پیامدهایی نظیر کمبودهای دوره ای دارو، عدم جذابیت سرمایه گذاری، کاهش کیفیت محصولات، قاچاق معکوس، اختلال در زنجیره تامین و از دست رفتن بازارهای صادراتی شده است. تحلیل نتایج نشان می دهد که تداوم قیمت گذاری دستوری ظرفیت رقابتی صنعت دارو را تضعیف کرده و عدالت در دسترسی به دارو را مختل می کند. بر این اساس مقاله پیشنهادهایی نظیر حرکت به سمت نظام قیمت گذاری ترکیبی مبتنی بر هزینه، مقایسه ارزش، حذف تدریجی ارز ترجیحی، ایجاد سامانه یکپارچه اطلاعات دارو، افزایش شفافیت نهادی و طراحی مشوق های هدفمند تحقیق و توسعه را ارائه می دهد. این پژوهش نشان می دهد که اصلاح قیمت گذاری شرط لازم برای پایداری مالی صنعت دارو، ارتقای کیفیت و تضمین دسترسی عادلانه به داروهای اساسی در ایران است.

کلیدواژه ها:

قیمت گذاری دارو ، داروهای اساسی ، دسترسی به دارو ، سیاست گذاری سلامت ، نظام دارویی ایران