نظام جبران خسارت در نتیجه نقض حریم خصوصی در پلتفرم های فروش آنلاین

گسترش پلتفرم های فروش آنلاین و اتکای روزافزون آنها به جمع آوری، پردازش و تحلیل داده های شخصی کاربران مسئله نقض حریم خصوصی و شیوه های جبران خسارت ناشی از آن را به یکی از مهمترین چالش های حقوقی عصر دیجیتال بدل ساخته است. نقض حریم خصوصی در این بستر صرفا به افشای اطلاعات محدود نمی شود بلکه می تواند زیان های مادی، معنوی، روانی، حیثیتی و اجتماعی گسترده ای برای کاربران ایجاد کند. از این رو بررسی ارکان مسئولیت مدنی و به ویژه رکن ضرر در این حوزه برای طراحی یک نظام جبران خسارت کارآمد ضروری است. مقاله حاضر با روش توصیفی تحلیلی و با تکیه بر منابع کتابخانه ای در پی تبیین ابعاد خسارات ناشی از نقض داده های شخصی در پلتفرم های فروش آنلاین و تحلیل شیوه های جبران آن در پرتو اصول مسئولیت مدنی و رویکردهای نوین حمایت از داده هاست. یافته ها نشان می دهد که خسارات ناشی از نقض حریم خصوصی در پلتفرم های فروش آنلاین ماهیتی چندلایه دارد و افزون بر خسارات مادی مستقیم مانند برداشت غیرمجاز، سرقت هویت و هزینه های بازیابی، امنیت شامل خسارات معنوی همچون اضطراب، احساس ناامنی، خدشه به حیثیت و کاهش اعتماد کاربران نیز می شود. همچنین در مواردی زیان های آینده نگر، نظیر افزایش خطر سوءاستفاده های بعدی از داده ها باید در قلمرو ضرر قابل جبران مورد شناسایی قرار گیرد. نتیجه پژوهش آن است که نظام جبران خسارت در این حوزه نمی تواند صرفا بر پرداخت غرامت مالی استوار باشد بلکه باید رویکردی ترکیبی و چندبعدی اتخاذ کند که در برگیرنده جبران مالی، جبران عینی، حذف و اصلاح داده ها، توقف پردازش غیرمجاز، عذرخواهی رسمی، اطلاع رسانی به زیان دیدگان، سازوکارهای دعوای جمعی و تشدید تعهدات احتیاطی پلتفرم ها باشد. در نهایت، مقاله پیشنهاد می کند که برای تامین حمایت موثر از کاربران، تدوین قواعد ویژه مسئولیت مدنی داده محور در حقوق ایران با الهام از تجربیات تطبیقی، به ویژه در حوزه حمایت از داده های شخصی، امری ضروری است.

کلیدواژه ها:

حریم خصوصی ، داده های شخصی ، جبران خسارت ، مسئولیت مدنی ، پلتفرم های فروش آنلاین