از شهر داده محور تا شهر تصمیم یار: مروری بر پارادوکس اطلاعات در شهرهای هوشمند

رشد سریع فناوری های دیجیتال، اینترنت اشیا، هوش مصنوعی و سامانه های داده محور، شهرهای هوشمند را به یکی از مهم ترین الگوهای توسعه شهری در قرن بیست و یکم تبدیل کرده است. در بسیاری از رویکردهای رایج، فرض بر این است که افزایش دسترسی به داده ها و اطلاعات می تواند به تصمیم گیری بهتر، کارآمدی بیشتر و ارتقای کیفیت زندگی شهروندان منجر شود. با این حال، پژوهش های اخیر در حوزه علوم شناختی، روان شناسی و مدیریت اطلاعات نشان می دهند که رابطه میان حجم اطلاعات و کیفیت تصمیم گیری همواره مستقیم و خطی نیست. هدف این مقاله مروری، بررسی (پارادوکس اطلاعات) در شهرهای هوشمند و تحلیل ارتباط میان گسترش فناوری های دیجیتال، اضافه بار اطلاعاتی، بار شناختی، خستگی تصمیم گیری و سلامت روان است. این پژوهش با رویکرد مروری و با بررسی مطالعات منتشرشده در بازه زمانی ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۶، به تحلیل یافته های پژوهشی در حوزه شهرهای هوشمند، اضافه بار اطلاعاتی، بار شناختی، خستگی تصمیم گیری و رفاه روانی پرداخته است. نتایج نشان می دهد که افزایش حجم داده ها در صورت نبود سازوکارهای مناسب پالایش و اولویت بندی اطلاعات، می تواند موجب افزایش بار شناختی، کاهش کیفیت تصمیم گیری، بروز خستگی تصمیم گیری و تضعیف سلامت روان شود. در مقابل، استفاده از سامانه های یاری دهنده در تصمیم گیری، طراحی انسان محور و مدیریت هوشمند جریان اطلاعات، می تواند از ظرفیت داده ها برای ارتقای رفاه و کیفیت زندگی بهره برداری کند. یافته های این مقاله نشان می دهد که چالش اصلی آینده شهرهای هوشمند نه تولید داده های بیشتر، بلکه تبدیل داده ها به اطلاعات معنادار، قابل فهم و متناسب با ظرفیت شناختی انسان است. بر این اساس، پیشنهاد می شود رویکرد توسعه شهرهای هوشمند از (شهر داده محور) به (شهر تصمیم یار و انسان محور) تغییر یابد.

کلیدواژه ها:

شهر هوشمند ، اضافه بار اطلاعاتی ، بار شناختی ، خستگی تصمیم گیری ، رفاه روانی