واکاوی موانع مشارکت عمومی در فرایند خط مشی گذاری عمومی ایران و ارائه تدبیرهای ارتقای تعامل شهروندی

مشارکت عمومی و تعامل شهروندی از ارکان بنیادین حکمرانی مطلوب و خط مشی گذاری عمومی اثربخش محسوب می شوند؛ با این حال، تحقق این رویکرد در نظام اداری ایران با چالش های متعددی مواجه است. پژوهش حاضر با هدف شناسایی نظام مند موانع تعامل شهروندی در فرایند خط مشی گذاری عمومی ایران و ارائه تدبیرهای ارتقای آن انجام شده است. روش پژوهش، مرور نظام مند مبتنی بر بیانیه اقلام ترجیحی گزارش دهی برای مرورهای نظام مند و فراتحلیل ها و تحلیل محتوای کیفی است. در این راستا، پس از جستجوی نظام مند منابع در پایگاه های معتبر داخلی و بین المللی، ۱۸۷ رکورد اولیه شناسایی شد که پس از مراحل غربالگری و ارزیابی کیفیت، ۴۲ مطالعه واجد شرایط وارد تحلیل نهایی شدند. یافته ها نشان داد موانع تعامل شهروندی در ایران در چهار دسته اصلی شامل موانع نهادی ساختاری، فرهنگی شناختی، رویه ای فرایندی و ظرفیتی منابعی قابل طبقه بندی هستند. در میان این موانع، تمرکزگرایی تصمیم گیری، ضعف قوانین الزام آور، بی اعتمادی متقابل میان شهروندان و نهادهای دولتی، مشارکت نمادین، فقدان سازوکارهای بازخورد موثر و ضعف سواد خط مشی از مهم ترین چالش ها به شمار می روند. بر اساس یافته ها، تدبیرهایی نظیر طراحی قانون جامع تعامل شهروندی، استقرار نظام بازخورد الزام آور، توسعه شفافیت تعاملی، توانمندسازی شهروندان و بازتعریف نقش مدیران دولتی به عنوان تسهیلگران تعامل شهروندی پیشنهاد می شود. نتایج پژوهش نشان می دهد ارتقای تعامل شهروندی در ایران مستلزم اصلاحات همزمان در ابعاد قانونی، نهادی، فرهنگی و اجرایی است.

کلیدواژه ها:

خط مشی گذاری عمومی ، تعامل شهروندی ، مشارکت عمومی ، حکمرانی تعاملی ، مرور نظام مند ، مدیریت دولتی