سرمایه فکری و کاربردهای آن در مدیریت دولتی: مروری روایتی-تحلیلی بر برخی مطالعات انجام شده در ایران

در ایران پژوهش های متعددی درباره سرمایه فکری در دانشگاه ها، شهرداری ها، بیمارستان ها، کتابخانه های عمومی، سازمان های فرهنگی و برخی نهادهای دولتی انجام شده است. اما این مطالعات غالبا پراکنده اند و هنوز تصویر یکپارچه ای از روندها، رویکردها، کاربردها و شکاف های پژوهشی آن ها در مدیریت دولتی ارائه نشده است. هدف این مطالعه ارائه یک مرور تحلیلی از مطالعات فارسی و انگلیسی منتشر شده درباره سرمایه فکری در ایران و تبیین کاربردهای آن در جنبه های مختلف مدیریت دولتی است. روش انجام این تحقیق براساس مرور روایتی-تحلیلی است و داده ها از پایگاه های مگیران، نورمگز و SID گردآوری و در ۴ خوشه تحلیلی دسته بندی شدند: سنجش و مدل سازی سرمایه فکری، سرمایه فکری و عملکرد سازمانی، سرمایه فکری و کیفیت خدمت، سرمایه فکری و یادگیری/نوآوری/مدیریت دانش، و سرمایه فکری در ارتباط با فرهنگ سازمانی و رهبری. یافته ها نشان می دهد که در ایران، سرمایه انسانی معمولا مهم ترین مولفه سرمایه فکری تلقی می شود، اما اثرگذاری واقعی آن زمانی آشکار می شود که با سرمایه ساختاری و رابطه ای، فرهنگ سازمان یادگیرنده، رهبری حمایتی و نظام های مدیریت دانش همراه شود. همچنین سرمایه فکری در بخش عمومی ایران بیش از همه با بهبود عملکرد، ارتقای کیفیت خدمات، تقویت یادگیری سازمانی و افزایش نوآوری مرتبط دانسته شده است. بطورکلی سرمایه فکری در مدیریت دولتی ایران باید نه صرفا بعنوان یک مفهوم سنجشی، بلکه بعنوان یک زیرساخت راهبردی برای حکمرانی کارآمد، خدمت بهتر و ارزش آفرینی عمومی درک شود.

کلیدواژه ها:

سرمایه فکری ، مدیریت دولتی ، مدیریت دانش ، عملکرد سازمانی ، یادگیری سازمانی ، نوآوری