تجارب توسعه شهری پایدار در جهان و ایران تحلیل تطبیقی با تاکید بر تهران تبریز، کرمان، رفسنجان و مراغه

در دهه های اخیر توسعه شهری پایدار به یکی از مهم ترین رویکردهای جهانی در مدیریت شهرها تبدیل شده و بسیاری از کشورها با اتکا به ابزارهای نوین برنامه ریزی، سیاست های مشارکتی، فناوری های دیجیتال و الگوهای بوم محور تلاش کرده اند مسیر رشد شهری خود را اصلاح کنند. مفهوم توسعه پایدار در جهان امروز تنها به حفاظت محیط زیست محدود نمی شود بلکه شامل تاب آوری شهری، عدالت فضایی، اقتصاد سبز، حکمرانی مشارکتی و ارتقای کیفیت زندگی نیز می شود. هدف از این مقاله تحلیل تطبیقی تجارب جهانی توسعه شهری پایدار با وضعیت ایران است و تلاش شده با رویکردی تحلیلی و انسان ساز نمونه های موردی در تهران، تبریز، کرمان، رفسنجان و مراغه بررسی شود تا ابعاد مختلف موفقیت ها و چالش ها آشکار گردد. روش تحقیق به صورت توصیفی-تحلیلی بوده و بر پایه تحلیل اسناد، تجربیات میدانی، آمارهای رسمی، برنامه های توسعه شهری، گزارش های بین المللی و مطالعات دانشگاهی شکل گرفته است. یافته ها نشان می دهد که کشورهای موفق در توسعه شهری پایدار ویژگی های مشترکی همچون برنامه ریزی یکپارچه، استفاده از هوش مصنوعی و داده های شهری، سیاست های بازآفرینی محله محور، تقویت حمل و نقل عمومی و مشارکت واقعی شهروندان دارند. در مقابل شهرهای ایران اگرچه در سال های اخیر به سمت توسعه پایدار حرکت کرده اند اما مشکلات ساختاری نظیر ضعف حکمرانی شهری، جزیره ای بودن تصمیم گیری ها، کمبود داده های قابل اعتماد، تمرکزگرایی و چالش های زیست محیطی مانع دستیابی کامل به اهداف شده است. در نهایت، با تکیه بر نمونه های داخلی و جهانی راهکارهایی عملی برای مدیریت شهری ایران ارائه می شود.

کلیدواژه ها:

توسعه شهری پایدار ، برنامه ریزی شهری ، تجارب جهانی ، ایران ، تاب آوری شهری ، بازآفرینی شهری