تحول مدل ها و استانداردهای بهره وری انرژی در صنایع کشاورزی و غذایی گذار از ارزیابی ایستا به مدیریت یکپارچه و چابک

صنعت کشاورزی و غذایی به عنوان محور امنیت غذایی و نیز یکی از بخش های عمده مصرف انرژی و انتشار گازهای گلخانه ای در کانون توجه راهبردهای توسعه پایدار قرار دارد. رویکردهای رایج در ایران و بسیاری از کشورها ارزیابی های کمی مصرف انرژی و بهره وری انرژی در این بخش بوده ولی علیرغم آن این ارزیابی ها و مطالعات عمدتا مقطعی و فاقد چارچوبی نظام مند برای مدیریت مستمر و یکپارچه اهداف انرژی با ابعاد اقتصادی زیست محیطی و راهبردی است. این مقاله با هدف ترسیم یک نقشه راه، عملیاتی به بررسی تحول پارادایم از «سنجش ایستا» به «مدیریت پویا» در این صنعت می پردازد. روش تحقیق مرور سیستماتیک و تحلیل محتوای منابع معتبر فارسی و انگلیسی است. یافته ها نشان می دهد که کاربست منفرد استانداردهایی چون VDI ۴۶۰۰ (انرژی مورد نیاز تجمعی (اولیه)) و یا ISO ۱۴۰۴۴ ارزیابی چرخه (حیات) اگرچه لازم است اما به تنهایی کافی نیست. دستیابی به بهبود مستمر بهره وری انرژی، مستلزم استقرار چارچوب مدیریت انرژی مستمر مبتنی بر استاندارد ISO ۵۰۰۰۱ و تعمیق تحلیل ها با ابزارهایی چون تحلیل اکسرژی است. یکپارچه سازی این اجزا در قالب یک مدل، چرخه ای و توانمندسازی آن با نرم افزارهای تخصصی و فناوری های دیجیتال کلید موفقیت است. مقاله با تحلیل موانع داخلی شناسایی شده در ادبیات موضوع، الگویی مرحله ای و بومی سازی شده را برای پیاده سازی در شرایط صنعت کشاورزی و غذایی ایران ارائه می دهد. این الگو بر شروع از پروژه های پایلوت، اولویت بندی اقدامات کم هزینه و پیوند زدن نتایج بهبود عملکرد با الزامات گزارش دهی پایداری ملی و بین المللی تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

بهره وری ، انرژی ، سیستم مدیریت انرژی ۵۰۰۰۱ ISO ، ارزیابی چرخه حیات (LCA) ، تحلیل اکسرژی ، صنایع کشاورزی و غذایی ، استانداردها ، یکپارچه سازی ، فناوری دیجیتال