پترولوژی و ژئوشیمی توده گرانیتی هریس، استان آذربایجان شرقی

گرانیت ها به دلیل فراوانی در پوسته قاره ای و ارائه اطلاعات با ارزش از اعماق زمین و وابستگی تنگاتنگ شان به فرایندهای زمین ساختی و ژئودینامیک، جالب توجه می باشند. توده گرانیتی هریس از لحاظ زمین شناسی بخشی از زون ساختمانی البرز غربی - آذربایجان محسوب می شود. این توده سازند کهر را قطع کرده و خود با رسوب های پرمین با دگرشیبی آذرین پی پوشیده می شود. ترکیب سنگ شناسی توده مورد بررسی، آلکالی فلدسپار گرانیت بوده، دارای ماهیت متاآلومینوس تا پرآلومینوس می باشد. بافت غالب و عمده سنگ ها دانه ای و پرتیتی است. کانی های اصلی این سنگ ها شامل کوارتز، فلدسپار پتاسیم، پلاژیوکلاز و کانی های فرعی و عارضه ای شامل بیوتیت، آمفیبول، پیروکسن، آپاتیت، اسفن و زیرکن است. حضور گسترده پرتیت در این سنگ ها نشان می دهد ماگمای تشکیل دهنده این سنگ ها ماگمای خشکی بوده است. بی هنجاری منفی Eu در نمودار REE نشانگر حضور پلاژیوکلاز در سنگ خاستگاه و یا جدایش پلاژیوکلاز در طول تکامل ماگمای تشکیل دهنده این سنگ ها می باشد. بررسی های زمین شیمیایی نشان می دهد که گرانیت های مورد بررسی دارای ماهیت نوع A هستند و به دلیل فقیر بودن از Nb، در گستره A۲ قرار می گیرند. همچنین بی هنجاری منفی Ba و غنی شدگی Rb و Th نسبت به Ta و Nb نشانگر خاستگاه پوسته ای آن است که در یک محیط کششی احتمالا مرتبط با ریفت جایگیری کرده اند. مطالعات انجام یافته خاستگاه ذوب بخشی پوسته تحتانی با ترکیب تونالیتی-گرانودیوریتی را برای این گرانیت ها نشان می دهد.

کلیدواژه ها:

هریس ، گرانیت ، سنگ شناسی ، ماگماتیسم ، ریفت درون قاره ای