تعامل انعطاف پذیری شناختی هیجانی، نظریه ذهن و همدلی

پژوهش حاضر با هدف ارائه یک چارچوب مفهومی یکپارچه برای تبیین سازوکارهای زیربنایی رفتارهای قانون شکنانه در نوجوانان ۱۲ تا ۱۸ ساله مبتلا به اختلال سلوک انجام شد. این مطالعه از نوع مرور مفهومی تحلیلی است. بدین منظور با الهام از اصول راهنمای پریزما (PRISMA) متون نظری و تجربی مرتبط طی بازه زمانی ۱۹۹۰ تا ۲۰۲۵ در پایگاههای اطلاعاتی معتبر شامل PubMed، PsycINFO و Google Scholar جست وجو و غربالگری شدند. در مجموع ۷۸ منبع بازیابی شد. پس از حذف موارد تکراری و غربالگری عنوان و چکیده ۳۵ مقاله کنار گذاشته شد. سپس متن کامل منابع باقیمانده از نظر ارتباط مفهومی، اعتبار علمی، تازگی و نقش آنها در ساخت مدل پیشنهادی ارزیابی شد و در نهایت ۴۳ منبع برای تحلیل نهایی و سنتز روایتی انتخاب شد. پس از ارزیابی کیفی مقالات ادبیات موجود با استفاده از روش سنتز روایتی و خوشه بندی مفهومی در شش بعد اصلی سازماندهی و تحلیل شد. یافته های تحلیلی به تدوین یک مدل چندسطحی منجر شد که نشان می دهد «انعطاف ناپذیری شناختی-هیجانی» به عنوان یک نقص تنظیمی پایه خوانش دقیق نشانه های اجتماعی را مختل کرده و با ایجاد نارسایی در کاربست بافت مند «نظریه ذهن»، مانع از تبدیل آگاهی های شناختی به پاسخ های همدلانه به ویژه همدلی عاطفی در موقعیت های تعارض آمیز می شود. بر اساس این چارچوب تضعیف این زنجیره می تواند بازداری اخلاقی - عاطفی را کاهش داده و مسیر را برای بروز و تداوم رفتارهای ضداجتماعی هموار سازد. علاوه بر این تحلیل ها حاکی از نقش تعدیلگر صفات بی عاطفگی-سنگدلی در این مسیر است؛ به گونه ای که در نوجوانان دارای سطوح بالای این صفات رفتارها بیشتر ماهیت ابزاری داشته و با کاهش حساسیت به رنج دیگران مرتبط اند، در حالی که در سطوح پایین تر قانون شکنی عمدتا از برانگیختگی هیجانی و نقص در مهار تکانه نشات می گیرد. در نتیجه این مدل مفهومی با پیوند دادن تنظیم هیجان، شناخت اجتماعی و بازداری عاطفی ظرفیت مناسبی برای هدایت پژوهش های تجربی آتی و نیز مبنایی برای طراحی مداخلات بالینی افتراق یافته متناسب با نیم رخ روان شناختی نوجوانان فراهم می آورد.

کلیدواژه ها:

اختلال سلوک ، انعطاف پذیری شناختی هیجانی ، تنظیم هیجان ، نظریه ذهن ، همدلی ، صفات بی عاطفگی سنگدلی ، رفتار قانون شکنانه